دوره 27، شماره 4 - ( زمستان-در حال انتشار 1405 )
دوره، شماره، فصل و سال، شماره مسلسل |
برگشت به فهرست نسخه ها
Ethics code: IR.USWR.REC.1402.181
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Khazaeli K, Hosseini S A, Mirzaie H, Shirvani A, Nobakht Z. Adaptation of Occupational Therapy Clinical Recommendations for Sensory-Motor Skills in Children with Autism: The Iranian Context. Arch Rehabil 2026; 27 (4)
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3815-fa.html
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3815-fa.html
خزاعلی خدیجه، حسینی سید علی، میرزایی هوشنگ، شیروانی آرمین، نوبخت زهرا. بومیسازی توصیههای بالینی کاردرمانی برای مهارتهای حسیـحرکتی کودکان اتیسم در ایران. مجله توانبخشی. 1405; 27 (4)
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3815-fa.html
1- گروه کاردرمانی، مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
2- گروه کاردرمانی، مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران ،hooshang_mirzaie@yahoo.com
3- مرکز ملی آموزش مهارتی و حرفه ای علوم پزشکی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران
4- مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
2- گروه کاردرمانی، مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران ،
3- مرکز ملی آموزش مهارتی و حرفه ای علوم پزشکی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران
4- مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
چکیده: (13 مشاهده)
مقدمه: کودکان اتیسم اغلب با محدودیتهای حسی-حرکتی مواجهاند که میتواند بر مشارکت، استقلال، وعملکرد روزمره آنان تأثیر بگذارد. باوجود دسترسی به راهنماهای بالینی بینالمللی، تفاوتهای فرهنگی، ساختاری واجرایی، استفاده مستقیم ازاین راهنماها را در بافت ایران با چالش مواجه میسازد. ازاینرو، مطالعه حاضر با هدف بومیسازی و توسعه توصیههای بالینی کاردرمانی در حوزه مهارتهای حسی-حرکتی برای کودکان دارای اختلال طیف اتیسم متناسب با بافت ایران انجام شد.
روش بررسی: این پژوهش روششناختی با رویکرد ترکیبی، بر اساس «الگوی ملی بومیسازی راهنماهای بالینی در ایران» طراحی شد. پس از تشکیل کمیته فنی و پنل ۱۳ نفره خبرگان و تدوین سؤالات، جستوجوی نظاممند در پایگاههای ملی و بینالمللی صورت گرفت که منجر به شناسایی راهنماهای واجد شرایط و استخراج توصیههای کلیدی شد. برای تقویت شواهد، یک جستوجوی تکمیلی انجام و دادههای مطالعات بازیابیشده در قالب چارچوبی استاندارد (شامل سطح شواهد Sackett و شاخصهای آماری پیامد) تحلیل شد تا ۱۱ سناریوی بالینی مقدماتی جهت بررسی توسط پنل خبرگان تدوین گردد.
پسازآن، سناریوهای تدوینشده توسط پنل خبرگان و با استفاده از روش و Research and Development/ University of California, Los Angeles (RAND/UCLA) Appropriateness Method (RAM) ارزیابی شدند. بهطوریکه اعضا هر سناریو را در چهاربعد دسترسیپذیری، هزینه، پذیرش و امکانپذیری با مقیاس ۹درجهای امتیازدهی کردند. در دور اول، سناریوهای دارای توافق کامل تثبیت شدندو سناریوهای باقیمانده در مرحله دوم بارویکرد گشتالتی مورد بحث وبررسی قرار گرفتند.
یافتهها: پس از غربالگری اولیه و ثانویه ۱۱۶ منبع شناساییشده از جستجوی گایدلاینها، با بررسی کامل 37 گایدلاین باقیمانده، توصیههای مرتبط از ۳ راهنما استخراج شد. پس از بررسی شواهد پشتیبان توصیهها و نتایج جستجوی تکمیلی،۱۱سناریوی بالینی تدوین گردید. این سناریوها توسط پانل خبرگان طی دو دور اجماع بررسی شدند که در نهایت به تدوین ۶توصیه بالینی منجر شد. نتایجنشان داد که مداخلاتی نظیر تحلیل رفتار کاربردی، موسیقیدرمانی، برنامه حسی چیگونگ و یکپارچگی حسی آیرز، راهکارهای اولویتدار و منطبق بر بافت سلامت ایران هستند.
نتیجهگیری: این مطالعه با تلفیق شواهد بینالمللی و اولویتهای بومی، ۶توصیه نهایی را برای بهبود مهارتهای حسی-حرکتی ارائه کرد. یافتهها نشان داد که برای ارتقای عملکرد حرکتی و حسیـادراکی، مداخلات تحلیل رفتار کاربردی و موسیقیدرمانی در سنین نوپا و پیشدبستانی، برنامه حسی چیگونگ در سنین پیشدبستانی، و یکپارچگی حسی آیرز در سنین دبستان، بهعنوان راهکارهای اولویتدار در نظام سلامت ایران شناخته میشوند. این دستورالعمل بومیسازیشده، فراتر از یک پروتکل ثابت، چارچوبی هدفمند برای کاردرمانگران فراهم میسازد تا باانتخاب مداخله متناسب با سن و نیازعملکردی کودک، مشارکت وی را در زندگی روزمره تسهیل کنند.
روش بررسی: این پژوهش روششناختی با رویکرد ترکیبی، بر اساس «الگوی ملی بومیسازی راهنماهای بالینی در ایران» طراحی شد. پس از تشکیل کمیته فنی و پنل ۱۳ نفره خبرگان و تدوین سؤالات، جستوجوی نظاممند در پایگاههای ملی و بینالمللی صورت گرفت که منجر به شناسایی راهنماهای واجد شرایط و استخراج توصیههای کلیدی شد. برای تقویت شواهد، یک جستوجوی تکمیلی انجام و دادههای مطالعات بازیابیشده در قالب چارچوبی استاندارد (شامل سطح شواهد Sackett و شاخصهای آماری پیامد) تحلیل شد تا ۱۱ سناریوی بالینی مقدماتی جهت بررسی توسط پنل خبرگان تدوین گردد.
پسازآن، سناریوهای تدوینشده توسط پنل خبرگان و با استفاده از روش و Research and Development/ University of California, Los Angeles (RAND/UCLA) Appropriateness Method (RAM) ارزیابی شدند. بهطوریکه اعضا هر سناریو را در چهاربعد دسترسیپذیری، هزینه، پذیرش و امکانپذیری با مقیاس ۹درجهای امتیازدهی کردند. در دور اول، سناریوهای دارای توافق کامل تثبیت شدندو سناریوهای باقیمانده در مرحله دوم بارویکرد گشتالتی مورد بحث وبررسی قرار گرفتند.
یافتهها: پس از غربالگری اولیه و ثانویه ۱۱۶ منبع شناساییشده از جستجوی گایدلاینها، با بررسی کامل 37 گایدلاین باقیمانده، توصیههای مرتبط از ۳ راهنما استخراج شد. پس از بررسی شواهد پشتیبان توصیهها و نتایج جستجوی تکمیلی،۱۱سناریوی بالینی تدوین گردید. این سناریوها توسط پانل خبرگان طی دو دور اجماع بررسی شدند که در نهایت به تدوین ۶توصیه بالینی منجر شد. نتایجنشان داد که مداخلاتی نظیر تحلیل رفتار کاربردی، موسیقیدرمانی، برنامه حسی چیگونگ و یکپارچگی حسی آیرز، راهکارهای اولویتدار و منطبق بر بافت سلامت ایران هستند.
نتیجهگیری: این مطالعه با تلفیق شواهد بینالمللی و اولویتهای بومی، ۶توصیه نهایی را برای بهبود مهارتهای حسی-حرکتی ارائه کرد. یافتهها نشان داد که برای ارتقای عملکرد حرکتی و حسیـادراکی، مداخلات تحلیل رفتار کاربردی و موسیقیدرمانی در سنین نوپا و پیشدبستانی، برنامه حسی چیگونگ در سنین پیشدبستانی، و یکپارچگی حسی آیرز در سنین دبستان، بهعنوان راهکارهای اولویتدار در نظام سلامت ایران شناخته میشوند. این دستورالعمل بومیسازیشده، فراتر از یک پروتکل ثابت، چارچوبی هدفمند برای کاردرمانگران فراهم میسازد تا باانتخاب مداخله متناسب با سن و نیازعملکردی کودک، مشارکت وی را در زندگی روزمره تسهیل کنند.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
تمامی آثار مجله آرشیو توانبخشی تحت مجوز Attribution-NonCommercial 4.0 هستند.
تماس با ما
فصلنامه آرشیو توانبخشی
تلفن دفتر فصلنامه: 02171732812
تلفن ناشر : 02145355555 - 02145355000
ایمیل: rehabilitationj@gmail.com
