بیان مسئله
در ایران، عدم وجود یک ابزار ارزیابی بینایی-عملکردی برای کودکان 3 تا 10 ساله با آسیب بینایی، معتبر و ملی به تشخیص نامطمئن یا ناقص نیازهای توان‌بخشی و درنتیجه طراحی مداخلات آموزشی-توان‌بخشی غیرکارآمد منجر می‌شود. این وضعیت باعث بازماندن کودکان از فرصت‌های بهینه‌سازی توسعه رو به جلو در مدرسه و جامعه می‌شود و به افزایش نابرابری دسترسی به خدمات توان‌بخشی می‌انجامد.
عملکرد بینایی طبق نسخه 11 طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها (ICD-11)، به هفت دسته تقسیم‌بندی می‌شود: 
«1. بدون آسیب بینایی؛ حدت بینایی 20/40 و بهتر از آن،
 2. آسیب بینایی خفیف؛ حدت بینایی ضعیف‌تر از 20/40 و بهتر از 20/70،
 3. آسیب بینایی متوسط؛ ضعیف‌تر از 20/70 و بهتر از 20/200، 
4. آسیب بینایی شدید؛ ضعیف‌تر از 20/200 و بهتر از 20/400،
 5. آسیب بینایی خیلی شدید-نابینایی؛ ضعیف‌تر از 20/400 و بهتر از 20/1200 یا دید شمارش انگشتان،
 6. نابینایی؛ درک نور،
 7. نابینایی مطلق؛ عدم درک نور که نابینایی مطلق است» [1].
افرادی که آسیب بینایی متوسط و شدید دارند، کم‌بینایان (دید کمتر (ضعیف‌تر) از 20/70 تا 20/400) را تشکیل می‌دهند و هر فردی که بعد از تصحیح عیوب انکساری، بهترین حدت بینایی او ضعیف‌تر از 20/70 باشد یا میدان بینایی کمتر از 10 درجه داشته باشد، مبتلابه آسیب بینایی می‌باشد. همچنین افرادی که دید ضعیف‌تر از 20/200 داشته باشند را نابینای قانونی می‌نامند [2]. سازمان بهداشت جهانی بینایی عملکردی را توانایی استفاده از بینایی در برنامه‌ریزی و اجرای یک تکلیف تعریف کرده است؛ به‌عبارت‌دیگر بینایی عملکردی به‌عنوان دیدی تعریف می‌شود که می‌تواند برای انجام فعالیت‌های نیازمند به بینایی استفاده شود [3]. شیوع جهانی آسیب بینایی کودکان در جهان و ایران به‌ترتیب 1/5 و 1/6 درصد می‌باشد [4، 5].
همچنین این مسئله از منظر سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش (1390) که بر عدالت آموزشی تأکید دارد، حیاتی است. نبود ارزیابی نظام‌مند، سالانه هزینه‌های درمانی و آموزشی را افزایش می‌دهد. از دهه 1390، گزارش‌های معلمان و والدین این مشکل را مطرح کردند، اما فقدان ابزارهای معتبر و زیرساخت‌ها مانع اقدام مؤثر شده است. این مسئله مستقیماً دانش‌آموزان، والدین و معلمان را متأثر کرده و به‌طور غیرمستقیم نظام آموزشی و اقتصاد کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد. ارزیابی بینایی عملکردی در کودکان 3-10 سال می‌تواند موفقیت تحصیلی را بهبود بخشد، درحالی‌که اگر نتوانیم این مشکلات را به‌صورت زودهنگام ارزیابی کنیم نیرویی که می‌توانست برای جامعه بارور باشد مشکلات اجتماعی و اقتصادی را برای سلامت جامعه ایجاد می‌کند. این خلاصه سیاستی با هدف ارتقای ظرفیت‌های رشدی کودکان ایرانی از طریق شناسایی زودهنگام تدوین شده است. ما معتقدیم آموزش باکیفیت حق بنیادین است (مطابق کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل، 2006) و ارزیابی گامی عملی برای تحقق آن در ایران است [6].

پیشینه سیاستی
تلاش‌های گذشته مانند ارزیابی‌های غیررسمی معلمان ناموفق بوده‌اند. سیاست فعلی فاقد ارزیابی نظام‌مند است و شناسایی دیرهنگام اعتمادبه‌نفس کودکان را کاهش می‌دهد و کیفیت زندگی و مشارکت اجتماعی آن‌ها را با مشکل روبه‌رو می‌کند.

روش‌شناسی
این خلاصه سیاستی براساس یافته‌های حاصل از پایان‌نامه دکتری و طرح پژوهشی به شماره مصوب 2905 همراه با کد اخلاق ثبت‌شده در سامانه پژوهان مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی نوشته شده است [7]. این مطالعه ابزار مناسب ارزیابی بینایی عملکردی را معرفی می‌نماید تا سیاست‌گذاران ابلاغیه‌های لازم را برای تکمیل این ابزار در مدارس تهران و شهرستان‌ها اعلام نمایند. پژوهش حاضر یک مطالعه ترکیبی متوالی اکتشافی از نوع طراحی ابزار بود که در دو مرحله با استفاده از بعد آکوپیشن چارچوب مرجع کاردرمانی (OTPF-4)به‌عنوان چارچوب اولیه هدایت شد. 
مرحله اول خود دارای دو زیربخش مرور دامنه‌ای و مطالعه کیفی از نوع تحلیل محتوای هدایت‌شده بود؛ به این صورت که ابتدا با استفاده از مرور دامنه‌ای، وظایف مرتبط با بینایی در کودکان با آسیب بینایی شناسایی شد. در ادامه طی مصاحبه، وظایف یافت‌شده به متخصصان بالینی، والدین و معلمان این کودکان ارائه شد و دیگر وظایف مرتبط با بینایی به‌خصوص موارد مرتبط با زمینه تبیین گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌های حاصل از مرور متون و مطالعه کیفی با روش تحلیل محتوی هدایت‌شده انجام شد [8، 9]. 
در مرحله دوم گویه‌های ابزار سنجش بینایی عملکردی استخراج شد و بالینی‌سنجی ابزار طراحی‌شده با استفاده آزمون‌های روایی شامل روایی صوری (n=10)، روایی محتوا (n=10)، روایی ملاک از نوع روایی هم‌زمان (n=122)، روایی سازه از نوع روایی گروه‌های شناخته‌شده (n=122) و آزمون‌های پایایی شامل ثبات درون و بین ارزیاب از طریق ضریب همبستگی درون طبقه‌ای (n=50)، مورد بررسی قرار گرفت. هدف اصلی طرح ایجاد و به‌کارگیری یک ابزار ارزیابی بینایی عملکردی مبتنی بر مشاهده در ایران برای کودکان دارای آسیب بینایی، با دو دامنه سنی 7–3 و 10–7 سال بود، تا داده‌های بالینی-آماری کارآمد برای طراحی و پیاده‌سازی مداخلات هدفمند در مدارس استثنایی و مراکز توان‌بخشی فراهم شود. 
ابزار بینایی عملکردی مبتنی بر PB-FVT دارای 32 گویه، پنج حوزه (فعالیت‌های روزمره زندگی، فعالیت‌های ابزاری، آموزش، بازی/تفریح، مشارکت اجتماعی) و دو نسخه برای گروه‌های سنی 7–3 و 10–7 سال دارد. در روند روایی صوری با همراهی 10 نفر از متخصصان، در مرحله روایی صوری کیفی 10 گویه بازنویسی شد و در روند روایی صوری کمی، 1 گویه بازنویسی شد. در بررسی تمام شماری کودکان با آسیب بینایی محصل در مدارس استثنائی و مراکز مزتبط در استان تهران (نرجس، خزائلی، محبی، عبدالعظیم و خزانه) 122 کودک (60 پسر و 62 دختر) با آسیب بینایی خفیف تا بسیار شدید براساس ICD-11 بدون اختلالات همراه همچون بیماری‌های نورولوژیک وارد مطالعه شدند. روایی وابسته به ملاک با استفاده از آزمون اسنلن انجام شد؛ نمره کل بینایی عملکردی و خرده‌آزمون‌های آن با حدت بینایی رابطه قوی (0/6<r) و معکوس داشتند. همچنین روایی محتوای کیفی ساختار مطلوب بود و میزان شاخص روایی محتوا در سطح آیتم و ضریب کاپا اصلاح‌شده آن به‌ترتیب بالای 0/8 و 0/79 محاسبه شد. علاوه‌براین، میانگین شاخص روایی محتوا 0/89 اندازه‌گیری شد. در بررسی روایی سازه-گروه‌های شناخته‌شده، نمرات بینایی عملکردی کودکان با آسیب بینایی در دو گروه سنی تفاوت معناداری داشتند (P<0/05). 
میانگین رتبه‌ای نمره کل بینایی عملکردی در گروه سنی اول 44/13 و در گروه سنی دوم 74/40 بود. برای هر دو گروه سنی، ثبات درون و بین ارزیابی‌کننده‌ها بیش از 0/97 برای طبقه‌ها و کل ابزار بود. همچنین ابزار طراحی‌شده از پاسخگویی و تفسیرپذیری قابل‌قبولی برخوردار بود. باتوجه‌به طیف وسیع حدت بینایی کودکان با آسیب بینایی، کودکان به دو گروه تقسیم شدند: کودکانی با حدت بینایی خفیف تا متوسط و کودکانی با حدت بینایی شدید تا نزدیک به نابینایی. برای تعیین حساسیت، ویژگی و نقطه برش، نمودار مشخصه نسبی عملکرد (ROC) داده‌های 122 کودک با آسیب بینایی در نرم‌افزار GraphPad Prism 9 رسم شد. پنج ناحیه تحت منحنی ROC وجود دارد: عالی= 90-100، خوب=80-90، نسبتاً خوب= 70-80، ضعیف= 60-70 و بی‌استفاده=50-60 [10]. به‌طورکلی، اگر یک آزمون قادر به تشخیص دقیق باشد، منحنی ROC در بالای مربع به حالت ایدئال منطبق خواهد شد [10]. نمره برش ابزار طراحی‌شده با 95% CI= برای گروه سنی 3 تا 7 سال و 7 تا 10 سال به‌ترتیب برابر با 91 (حساسیت ویژگی به‌ترتیب 96/88 و 78/95 درصد) و 104 (حساسیت ویژگی به‌ترتیب 97/06 و 86/18 درصد) بود. ابزار با چارچوب OTPF-4 همسو است و امکان به‌کارگیری در محیط‌های بالینی، آموزشی و توان‌بخشی را فراهم می‌کند.

یافته‌های پژوهش
گزینه‌های سیاستی
در زیر چند گزینه سیاستی کلیدی همراه با مزایا و معایب هر کدام ارائه می‌شود. هر گزینه به‌تشکیل‌دهنده‌های اجرایی، منابع لازم و شاخص‌های موفقیت اشاره دارد.

اجرای ملی PB-FVT با پروتکل استاندارد و پایگاه داده ملی
شرح
پذیرش PB-FVT به‌عنوان استاندارد ملی برای کودکان 3–10 سال، با دو نسخه سنی، پروتکل اجرایی مشخص و ثبت نتایج در یک پایگاه داده ملی مشترک.

مزایا
تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و همسویی با OTPF-4.
امکان بررسی و پایش مستمر عدالت دسترسی به خدمات توان‌بخشی.
بهبود هماهنگی بین مدارس، کاردرمانگران و بینایی‌سنجان.

معایب/چالش‌ها
نیاز به سرمایه‌گذاری بزرگ اولیه و زیرساخت داده‌ای امن.
مقاومت نهادی و نیاز به آموزش گسترده در سطح ملی.
الزامات حقوقی و حفظ حریم خصوصی و امنیت داده‌ها.

الزامات اجرایی
تصویب قانونی/دستورالعمل ملی، بودجه پایدار و چارچوب حریم خصوصی.
توسعه/سندبندی پروتکل‌های اجرا و آموزش‌های مداوم.
راه‌اندازی سیستم ثبت داده و داشبوردهای مدیریتی.

شاخص‌های موفقیت
میزان پذیرش ابزار در مدارس استثنایی و مراکز توان‌بخشی.
درصد داده‌های کامل و با کیفیت در پایگاه ملی.
تغییرات در شدت و صحت تشخیص نیازهای بینایی-عملکردی.

پایلوت چندمرکزی قبل از اجرای ملی
شرح
 اجرای آزمایشی در چند استان با جمع‌آوری داده‌های کارکردی برای اصلاح ابزار و فرآیندها قبل از rolled-out ملی.

مزایا
کاهش ریسک اجرایی و بهبود طراحی ابزار با بازخورد میدانی.
شناسایی موانع عملیاتی، فناوری و آموزشی در بافت‌های مختلف.

معایب/چالش‌ها
طولانی‌شدن زمان هر دو مرحله (پایلوت و اجرا).
احتمال تفاوت‌های قابل‌توجه بین استانی که ممکن است کارایی کل پروژه را پیچیده کند.

الزامات اجرایی
انتخاب نمونه‌های استانی نماینده، تعریف KPIهای مشترک و قراردادهای پژوهشی/طرح‌های ملی.

شاخص‌های موفقیت
نرخ پذیرش، کیفیت داده‌های جمع‌آوری‌شده و بازخورد از کاربران حرفه‌ای.
ظرفیت‌سازی و آموزش گسترده تیم‌های اجرایی (کاردرمانگران، بینایی‌سنجان، مدرسین ویژه)

شرح
 سرمایه‌گذاری اصلی بر آموزش، گایدلاین‌ها و توسعه توان اجرایی برای اجرای ابزار و تفسیر نتایج.

مزایا
پایداری بلندمدت اجرای ابزار و کیفیت مداخلات.
کاهش خطاهای تشخیصی و تداخل‌های بین‌بخشی.

معایب/چالش‌ها
نیاز به بودجه آموزشی بلندمدت و زمان فشرده برای آموزش عملی.
تفاوت در سطوح مهارت و منابع انسانی در مناطق مختلف.

الزامات اجرایی
تدوین برنامه‌های آموزشی استاندارد، مدرک‌محور و دوره‌های به‌روزرسانی؛ ایجاد گایدلاین‌های اجرایی.

شاخص‌های موفقیت
درصد کارشناسان آموزش‌دیده، عملکرد عملی ابزار، و رضایت کاربران از تفسیر نتایج.

مدل تأمین مالی و چارچوب حریم خصوصی داده‌ها
شرح
 انتخاب مدل مالی مناسب (بودجه دولتی پایدار، مشارکت عمومی-خصوصی یا کمک‌های پژوهشی) همراه با چارچوب حفظ و مدیریت حریم خصوصی داده‌ها.

مزایا
پایداری مالی و امکان گسترش با بودجه مشخص.
قالب قانونی و اخلاقی برای جمع‌آوری و استفاده از داده‌ها.
معایب/چالش‌ها

پیچیدگی‌های قراردادهای PPP یا تخصیص بودجه پایدار.
بار مسئولیت حقوقی/حریم خصوصی و نیاز به حسابرسی و شفافیت داده‌ای.

الزامات اجرایی
تعریف مدل مالی، قراردادهای روشن، و سیاست‌های حریم خصوصی و امنیت داده‌ها.

شاخص‌های موفقیت
پایداری بودجه، نرخ رعایت حریم خصوصی و میزان استفاده از داده‌ها برای تصمیم‌گیری‌های سیاستی.
استفاده از فناوری دیجیتال و خدمات بهداشت-توان-آموزش از راه دور (Telehealth/اپ موبایل)

شرح
به‌کارگیری ابزار دیجیتال، اپ‌های موبایل و خدمات از راه دور برای ارزیابی، نظارت و مداخلات در مناطق دورافتاده یا کم‌دسترس.

مزایا
افزایش دسترسی، کاهش هزینه‌های رفت‌وآمد، و بهبود مداومت در مداخلات.

معایب/چالش‌ها
نیاز به زیرساخت‌های دیجیتالی، امنیت داده‌ها و سواد دیجیتال.
محدودیت‌های تشخیصی در برخی موارد و نیاز به تأیید اعتبار مجدد دامنه‌ها.

الزامات اجرایی
توسعه پلتفرم امن، تدوین سیاست‌های داده و حریم خصوصی دیجیتال، آموزش مدیران و کاربران.

شاخص‌های موفقیت
تعداد کاربران فعال، کاهش زمان تا مداخله، و رضایت خانواده‌ها.

نکته تکمیلی
گزینه‌ها قابل‌ترکیب هستند. به‌طور معمول، یک رویکرد سه‌گانه توصیه می‌شود: (1) پایلوت و استانداردسازی اولیه، (2) ظرفیت‌سازی و آموزش گسترده، (3) استفاده از فناوری برای دسترسی و پیاده‌سازی پایدار. در کنار اینها، یک چارچوب حریم خصوصی و یک چارچوب مالی روشن لازم است.

اقدامات اجرایی
هدف
 پیاده‌سازی عملی PB-FVT با رعایت بافت محلی و توسعه استانداردهای ملی/محلی برای ارزیابی بینایی عملکردی در کودکان با آسیب بینایی در دو بازه سنی 7–3 و 10–7 سال.

مرحله 1: آماده‌سازی و بومی‌سازی (0–12 ماه)
تأیید نسخه فارسی و دستورالعمل اجرایی، و ایجاد راهنمای کاربری برای معلمان، کاردرمانگران و مدیران مدارس استثنایی.
ایجاد سازوکار حقوقی و حفاظت از داده‌ها و راه‌اندازی پلتفرم امن برای ثبت نتایج ارزیابی‌ها.
برگزاری دوره‌های آموزشی برای تیم‌های چند تخصصی درباره اجرا، تفسیر نتایج و طراحی مداخلات مبتنی بر داده‌ها.

مرحله 2: پایلوت چندمرکزی (12–24 ماه)
اجرای پایلوت در چند استان/شهر با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت آموزش‌وپرورش و سایر سازمان‌های مرتبط.
دریافت بازخورد از کارشناسان و مدارس برای تطبیق با بافت‌های محلی (زبان، نور محیطی، تجهیزات آموزشی) و ارزیابی اولیه اثر مداخلات مبتنی بر PB-FVT.
بررسی پذیرش ابزار توسط تیم‌های اجرایی و خانواده‌ها و اصلاح فرایندها بر اساس شاخص‌های اجرایی (پذیرش، کارآیی اجرایی، رضایت ذی‌نفعان).

مرحله 3: گسترش و یکپارچه‌سازی ملی (24–36 ماه)
تدوین و تصویب استاندارد ملی/محلی برای ارزیابی بینایی عملکردی کودکان با آسیب بینایی در دو دامنه سنی، و تعیین پروتکل‌های اجرایی در مدارس استثنایی و مراکز توان‌بخشی.
پیاده‌سازی گسترده‌تر با قراردادهای اجرایی و تداوم دوره‌های آموزشی برای کارکنان.
ایجاد زیرساخت داده‌ای ملی برای ثبت و پیگیری نتایج ارزیابی‌ها و مداخلات.

مرحله 4: پایش، ارزیابی و بهبود مستمر (36 ماه و فراتر)
ارزیابی سالانه اثر سیاستی با گزارش‌های رسمی به سیاست‌گذاران و به‌روزرسانی ابزار و دستورالعمل‌ها براساس داده‌های جدید.
پایش برابری دسترسی و اثربخشی اقتصادی (هزینه-اثربخشی) و گسترش استفاده به جمعیت‌های زبان-فرهنگی مختلف پس از فراهم‌سازی ترجمه‌های لازم.

چالش‌های اجرای طرح ارزیابی
 کمبود بودجه، انگ اجتماعی، همکاری محدود مدارس و والدین
راه‌حل‌ها
 تخصیص بودجه از وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کمپین آگاهی‌بخشی، آموزش آنلاین متخصصان، تدوین بخش‌نامه‌ها به‌منظور الزام مدارس، پایگاه های بهداشت و مهد کودک‌ها به ارزیابی کودکان با ابزار PB-FVT.

پایش
 ارزیابی سالانه اثربخشی با شاخص‌های تحصیلی و روانی.
باتوجه‌به اینکه این ابزار دارای 32 گویه است، در همین راستا، توسعه نسخه کوتاه‌تر برای ارزیابی سطح اول در آینده پیشنهاد می‌شود.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این مطالعه دارای محدودیت‌هایی نیز بود؛ ازجمله نبود هنجارهای ملی مبتنی بر سن و جنس، محدود بودن نمونه پژوهش به استان تهران، همچنین اگرچه تفاوت جنسیتی در توزیع نمونه گزارش شد، تحلیل اختصاصی سوگیری جنسیتی و هنجارهای جداگانه براساس جنس نیازمند مطالعات آینده با حجم نمونه بزرگ‌تر است.

پیشنهادات
براین‌اساس، پیشنهاد می‌شود در مراحل بعدی:
هنجاریابی ملی ابزار در استان‌ها و فرهنگ‌های مختلف ایران انجام شود؛
نسخه کوتاه ارزیابی اولیه طراحی و اعتبارسنجی گردد؛
درمجموع، PB-FVT می‌تواند به‌عنوان یک زیرساخت ارزیابی عملکردمحور در نظام آموزش استثنایی و خدمات توان‌بخشی کشور مورد استفاده قرار گیرد و زمینه تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، مداخلات هدفمندتر و بهبود مشارکت تحصیلی و اجتماعی کودکان دارای آسیب بینایی را فراهم سازد.

نتیجه‌گیری
استقرار ابزار PB-FVT به‌عنوان یک ابزار عملکردمحور برای ارزیابی بینایی عملکردی کودکان 3 تا 10 سال دارای آسیب بینایی، می‌تواند گامی مؤثر در جهت شناسایی زودهنگام نیازهای آموزشی و توان‌بخشی و ارتقای عدالت آموزشی در ایران باشد. یافته‌های این مطالعه نشان داد ابزار طراحی‌شده از روایی صوری، محتوا، سازه، روایی وابسته به ملاک و پایایی درون و بین ارزیاب مطلوبی برخوردار است و قابلیت استفاده در محیط‌های آموزشی، بالینی و توان‌بخشی را دارد. همچنین داده‌های حاصل از اجرای ابزار بر روی 122 کودک دارای آسیب بینایی در استان تهران، شامل 60 پسر و 62 دختر، بیانگر توانایی مناسب ابزار در تمایز سطوح مختلف عملکرد بینایی بود.

ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاق پژوهش
این خلاصه سیاستی براساس یافته‌های حاصل از پایان‌نامه دکتری و طرح 2905 و کد اخلاق (IR.USWR.REC.1400.187) ثبت‌شده درسامانه پژوهان مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی است.

حامی مالی
این مطالعه برگرفته از پایان‌نامه دکتری فاطمه قاسمی فرد، گروه کاردرمانی و دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی است و هیچ‌گونه کمک مالی از سازمانی‌های دولتی، خصوصی و غیرانتفاعی دریافت نکرده است.

مشارکت نویسند‌گان
همه نویسندگان به‌طور یکسان در مفهوم و طراحی مطالعه، جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، تفسیر نتایج و تهیه پیش‌نویس مقاله مشارکت داشتند.

تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان، این مقاله تعارض منافع ندارد.

بیانیه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی
 از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده نشده است.

References

1. Pezzella P. The ICD-11 is now officially in effect. World Psychiatry. 2022;21(2):331. [DOI:10.1002/wps.20982] [PMID]
2. Prajna NV, Ravilla TD, Srinivasan S. The Global Challenge Of Blindness. In: Debas HT, The World Bank, editors. Disease Control Priorities. Washington: World Bank Publications; 2015. [Link]
3. Keeffe J. Assessment of low vision in developing countries, Book 2. Assessment of functional. Geneva: World Health Organization; 1995. [Link]
4. Yekta A, Hooshmand E, Saatchi M, Ostadimoghaddam H, Asharlous A, Taheri A, et al. Global Prevalence and Causes of Visual Impairment and Blindness in Children: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Current Ophthalmology. 2022; 34(1):1-15. [DOI:10.4103/joco.joco_135_21] [PMID]
5. Talebnejad MR, Nowroozzadeh MH, Mahdaviazad H, Khalili MR, Masoumpour MB, Keshtkar M, et al. The Shiraz Pediatric Eye Study; a Population Based Survey of School Age Children: Rationale, Design and Baseline Characteristics. Journal of Ophthalmic & Vision Research. 2018; 13(3):293-300. [DOI:10.4103/jovr.jovr_246_17] [PMID]
6. United Nations. Convention on the Rights of Persons with Disabilities. New York: United Nations; 2006. [Link]
7. Ghasemi Fard F, Mirzaei H, Hosseini SA, Riazi A, Ebadi A, Hooshmandzadeh N. Development and clinimetric assessment of a performance-based functional vision tool in visually impaired children. Frontiers in Pediatrics. 2023; 11:1275726. [DOI:10.3389/fped.2023.1275726] [PMID]
8. Ghasemi Fard F, Mirzaie H, Hoseini S, Riazi A, Ebadi A, Houshmandzadeh N. Psychometric Evaluation of Instruments Used in Children and Adolescents With Visual Impairments: A Systematic Review Study. Archives of Re-habilitation. 2022; 23(1):140-61. [DOI:10.32598/RJ.23.1.3059.4]
9. Ghasemi Fard F, Mirzaie H, Hosseini SA, Riazi A, Ebadi A. Vision-related tasks in children with visual impairment: A multi-method study. Frontiers in Psychology. 2023; 14:1180669. [DOI:10.3389/fpsyg.2023.1180669]
10. Nahm FS. Receiver operating characteristic curve: Overview and practical use for clinicians. Korean Journal of Anesthesiology. 2022; 75(1):25-36. [DOI:10.4097/kja.21209] [PMID]