1- گروه تربیتبدنی و علوم ورزشی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2- گروه تربیتبدنی و علوم ورزشی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ، alifatahi@iau.ac.ir
چکیده: (13 مشاهده)
پیش زمینه و هدف: آسیب رباط صلیبی قدامی (ACL) یکی از شایع ترین و مخرب ترین آسیب های ورزشی است که هزینه های زیادی را به ورزشکاران تحمیل میکند. والگوس دینامیک زانو به عنوان یک عامل خطر بیومکانیکی کلیدی مطرح شده است. هدف این بررسی نظام مند، تمرکز اختصاصی بر رابطه والگوس دینامیک زانو در مهارت فرود و خطر آسیب غیر تماسی ACL در ورزشکاران سالم بود.
روش شناسی: مطابق با دستور العمل PRISMA 2020، پایگاه های داده مدلاین (پابمد)، وب آو ساینس، اسکوپوس، ساینسدایرکت، اسپرینگر لینک، گوگل اسکالر و کتابخانه کاکرین از ابتدا تا دسامبر ۲۰۲۵ به صورت نظام مند جستجو شدند. جستجوی دستی در فهرست منابع مقالات نیز انجام گرفت. معیار ورود شامل مطالعات مشاهده ای بود که والگوس دینامیک زانو را بهصورت «حداکثر زاویه ابداکشن زانو» یا «حداکثر ممان ابداکشن زانو» طی فرود استاندارد در ورزشکاران بدون سابقه ACL اندازهگیری کرده بودند.
نتایج: از ۴۵۶ رکورد اولیه، پس از حذف موارد تکراری و غربالگری، ۱۶ مطالعه (منتشر شده بین سالهای ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۵) وارد تحلیل نهایی شدند. از نظر کیفیت روش شناسی، ۴ مطالعه (۲۵٪) دارای کیفیت بالا و ۱۲ مطالعه (۷۵٪) دارای کیفیت متوسط بودند. اغلب مطالعات در محیط آزمایشگاهی با آنالیز حرکتی سه بعدی و صفحات نیرو انجام شدند و شرکت کنندگان عمدتاً ورزشکاران ۱۶ تا ۲۵ ساله بودند. در ۱۵ مطالعه از ۱۶ مطالعه (۸۹٪)، والگوس دینامیک بیشتر (زاویه/ممان بالاتر) با افزایش خطر آسیب غیر تماسی ACL ارتباط مثبت و معناداری داشت. این ارتباط در فرود های تک پا، در زنان و در بازه ۴۰ تا ۱۰۰ میلی ثانیه پس از تماس اولیه قوی تر بود. زنان به طور پایدار والگوس و ممان ابداکشن بیشتری (میانگین ۴ تا ۱۰ درجه بالاتر) همراه با چرخش داخلی و اداکشن بیشتر ران و جا به جایی جانبی بزرگ تر تنه نشان دادند. عوامل تشدید کننده شامل ضعف ابداکتورها و روتاتورهای خارجی ران، محدودیت دورسی فلکشن مچ پا، ناپایداری تنه، خستگی نوروماسکولار و بارگذاری شناختی دوگانه بود. تحلیل های ویدئویی آسیب های واقعی نیز غالب بودن الگوی بارگذاری والگوس چند صفحهای را در بیش از ۸۰٪ موارد گزارش کردند.
نتیجهگیری: شواهد موجود نشان میدهد که والگوس دینامیک زانو طی فرود، با خطر آسیب غیرتماسی ACL ارتباط معناداری دارد و بهعنوان یک عامل خطر بیومکانیکی قابل شناسایی و قابل اصلاح مطرح است؛ هرچند ناهمگنی روششناختی مطالعات، استنباط علّی قطعی را محدود میکند؛ بهویژه در زنان جوان و مانورهای تکپا. برنامههای پیشگیری مبتنی بر آموزش نوروماسکولار و تکنیک صحیح فرود، تقویت هدفمند (چهارسر، لگن)، بهبود ثبات مرکزی و مچ پا، افزایش مقاومت به خستگی و اصلاح الایمنت اندام تحتانی میتوانند در کاهش شیوع آسیب مؤثر باشند.
نوع مطالعه:
مروری |
موضوع مقاله:
آسیب شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی دریافت: 1404/11/9 | پذیرش: 1405/3/26 | انتشار: 1405/7/1