دوره 26، شماره 4 - ( زمستان 1404 )
دوره، شماره، فصل و سال، شماره مسلسل |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Taheri Afshar M, Eshaghzadeh M, Nadi A, Poursadeghian M, Rajabzadeh M. The Ethical Dilemmas of Artificial Intelligence In Nursing: A Systematic Review. jrehab 2026; 26 (4) :490-509
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3626-fa.html
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3626-fa.html
طاهری افشار مژده، اسحاق زاده ملیحه، نادی امیرحسین، پور صادقیان محسن، رجب زاده مصطفی. مروری نظاممند بر دوراهی اخلاقی هوش مصنوعی در پرستاری. مجله توانبخشی. 1404; 26 (4) :490-509
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3626-fa.html
1- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی فاطمه زهرا (س) رامسر، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران.
2- گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.
3- گروه پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.
4- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران. ،poursadeghiyan@gmail.com
5- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.
2- گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.
3- گروه پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.
4- مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، اردبیل، ایران. ،
5- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران.
چکیده: (2164 مشاهده)
هدف یکی از مهمترین چالشهای اخلاقی در حوزه استفاده از هوش مصنوعی، دوراهی اخلاقی است. دوراهی اخلاقی یکی از انواع تعارضات اخلاقی است و درواقع هرگونه ناسازگاری بین انگیزه و تمایلات، روشهای تربیتی، ارزشها و عمل به تکلیف و مسئولیتهای اخلاقی میباشد. چالشهای اخلاقی که در استفاده از هوش مصنوعی در مراقبت پرستاری وجود دارد شامل دوراهیهای اخلاقی مربوط به حریم خصوصی بیمار و امنیت دادهها، تأثیر بر استقلال بیمار، رضایت آگاهانه، ایمنی و شفافیت در دستورالعملها، حریم خصوصی، پاسخگویی و شفافیت است. علاوهبراین، هوش مصنوعی میتواند اثرات ناخواستهای در ارائه مراقبتهای پرستاری داشته باشد. هدف از مطالعه حاضر بررسی دوراهی اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در پرستاری از طریق مطالعه مرور نظاممند بود.
روش بررسی این مطالعه بهطور مستقل توسط دو محقق براساس هدف تحقیق و چکلیست پریزما انجام شد. جستوجوی جامع مقالات از ابتدای ژانویه سال ۲۰۱۸ تا پایان آوریل سال ۲۰۲۵ در پایگاههای اطلاعاتی پابمد، اسکپوس، کتابخانه دیجیتال ایسیام، مدلاین و وبآوساینس و همچنین موتورهای جستوجوی پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و مگیران با استفاده از استراتژی مش و کلیدواژههای هوش مصنوعی، اخلاق و پرستاری و کلیدواژههای انگلیسی Ethics، Artificial Intelligence، Nursing و با استفاده از عملگرهای بولین انجام گردید. مراحل انجامشده شامل طراحی سؤال تحقیق، جستوجو و استخراج مطالعات تحقیق، انتخاب مطالعات مرتبط، جدولبندی و خلاصهسازی اطلاعات و گزارش نتایج بود.
یافتهها از بین ۶۲ مقاله بهدستآمده، در مجموع ۱۷ مقاله بررسی و در مطالعه گنجانده شدند. نتایج نشان داد استفاده از هوش مصنوعی در مراقبتهای سلامت، علیرغم مزایای متعدد، محدودیتها و چالشهای اخلاقی متعددی را به همراه دارد که باید به آنها پرداخته شود، این چالش شامل رضایت آگاهانه، ایمنی و وضوح دستورالعملها،حفظ حریم خصوصی دادههای مرتبط با بیمار، پاسخگویی و تأثیر بر استقلال بیمار است. ایجاد دستورالعملها و مقررات واضح برای اطمینان از توسعه و پیادهسازی هوش مصنوعی به روشی اخلاقی و پاسخگو دارای اهمیت است. این بررسی نشان داد سوگیری و تبعیض بیشترین توجه را به خود اختصاص داده و در ۱۴ مطالعه (۸۲ درصد) گزارش شده است. پس از آن، استقلال و خودمختاری پرستار با پوشش ۱۳ مطالعه (۷۶ درصد) در جایگاه دوم قرار دارد. مسئولیتپذیری و پاسخگویی نیز در ۱۲ مطالعه (۷۱ درصد) مورد توجه قرار گرفته است. موضوع شفافیت الگوریتمی و تفسیرپذیری در ۱۰ مطالعه (۵۹ درصد) بررسی شده است. دو محور امنیت، حریم خصوصی و حقوق بشر و اصل عدم آسیب و خیرخواهی هر کدام در ۹ مطالعه (۵۳ درصد) گزارش شدهاند. عدالت و انصاف با ۸ مطالعه (۴۷ درصد) و در نهایت چارچوبهای نظارتی و حقوقی با ۵ مطالعه (۲۹ درصد) کمترین فراوانی را در میان فراوانی نسبی چالشها و دوراهیهای اخلاقی داشتهاند.
نتیجهگیری نتایج این مطالعه نشان میدهد چالشهای اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در مراقبتهای پرستاری، بهویژه در مورد عدالت، استقلال، عدم ضرررسانی، سودرسانی و مسئولیتپذیری رایج هستند. بنابراین، بررسی دقیق و یافتن راهحلهایی برای برای اطمینان از اجرای اخلاقی و مسئولانه هوش مصنوعی در مراقبتهای بهداشتی ضروری است.
روش بررسی این مطالعه بهطور مستقل توسط دو محقق براساس هدف تحقیق و چکلیست پریزما انجام شد. جستوجوی جامع مقالات از ابتدای ژانویه سال ۲۰۱۸ تا پایان آوریل سال ۲۰۲۵ در پایگاههای اطلاعاتی پابمد، اسکپوس، کتابخانه دیجیتال ایسیام، مدلاین و وبآوساینس و همچنین موتورهای جستوجوی پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و مگیران با استفاده از استراتژی مش و کلیدواژههای هوش مصنوعی، اخلاق و پرستاری و کلیدواژههای انگلیسی Ethics، Artificial Intelligence، Nursing و با استفاده از عملگرهای بولین انجام گردید. مراحل انجامشده شامل طراحی سؤال تحقیق، جستوجو و استخراج مطالعات تحقیق، انتخاب مطالعات مرتبط، جدولبندی و خلاصهسازی اطلاعات و گزارش نتایج بود.
یافتهها از بین ۶۲ مقاله بهدستآمده، در مجموع ۱۷ مقاله بررسی و در مطالعه گنجانده شدند. نتایج نشان داد استفاده از هوش مصنوعی در مراقبتهای سلامت، علیرغم مزایای متعدد، محدودیتها و چالشهای اخلاقی متعددی را به همراه دارد که باید به آنها پرداخته شود، این چالش شامل رضایت آگاهانه، ایمنی و وضوح دستورالعملها،حفظ حریم خصوصی دادههای مرتبط با بیمار، پاسخگویی و تأثیر بر استقلال بیمار است. ایجاد دستورالعملها و مقررات واضح برای اطمینان از توسعه و پیادهسازی هوش مصنوعی به روشی اخلاقی و پاسخگو دارای اهمیت است. این بررسی نشان داد سوگیری و تبعیض بیشترین توجه را به خود اختصاص داده و در ۱۴ مطالعه (۸۲ درصد) گزارش شده است. پس از آن، استقلال و خودمختاری پرستار با پوشش ۱۳ مطالعه (۷۶ درصد) در جایگاه دوم قرار دارد. مسئولیتپذیری و پاسخگویی نیز در ۱۲ مطالعه (۷۱ درصد) مورد توجه قرار گرفته است. موضوع شفافیت الگوریتمی و تفسیرپذیری در ۱۰ مطالعه (۵۹ درصد) بررسی شده است. دو محور امنیت، حریم خصوصی و حقوق بشر و اصل عدم آسیب و خیرخواهی هر کدام در ۹ مطالعه (۵۳ درصد) گزارش شدهاند. عدالت و انصاف با ۸ مطالعه (۴۷ درصد) و در نهایت چارچوبهای نظارتی و حقوقی با ۵ مطالعه (۲۹ درصد) کمترین فراوانی را در میان فراوانی نسبی چالشها و دوراهیهای اخلاقی داشتهاند.
نتیجهگیری نتایج این مطالعه نشان میدهد چالشهای اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در مراقبتهای پرستاری، بهویژه در مورد عدالت، استقلال، عدم ضرررسانی، سودرسانی و مسئولیتپذیری رایج هستند. بنابراین، بررسی دقیق و یافتن راهحلهایی برای برای اطمینان از اجرای اخلاقی و مسئولانه هوش مصنوعی در مراقبتهای بهداشتی ضروری است.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
تمامی آثار مجله آرشیو توانبخشی تحت مجوز Attribution-NonCommercial 4.0 هستند.
تماس با ما
فصلنامه آرشیو توانبخشی
تلفن دفتر فصلنامه: 02171732812
تلفن ناشر : 02145355555 - 02145355000
ایمیل: rehabilitationj@gmail.com
