دوره 19، شماره 2 - ( تابستان 1397 )                   دوره، شماره، فصل و سال، شماره مسلسل | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ashori M, Dallalzadeh Bidgoli F. The Effectiveness of Play Therapy Based on Cognitive-Behavioral Model: Behavioral Problems and Social Skills of Pre-School Children With Attention Deficit Hyperactivity Disorder. jrehab. 2018; 19 (2) :102-115
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-2314-fa.html
عاشوری محمد، دلال زاده فاطمه. اثربخشی بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری بر مشکلات رفتاری و مهارت‌های اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی. مجله توانبخشی. 1397; 19 (2) :102-115

URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-2314-fa.html


1- دکتر گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. ، ashorihh2@gmail.com
2- گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده:   (147 مشاهده)
هدف اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی به عنوان یکی از شایع‌ترین اختلال‌ها شناخته شده است که یکی از دلایل اصلی ارجاع کودکان به کلینیک‌ها به خاطر مشکلات رفتاری است. کودکان با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی، علاوه بر مشکلات رفتاری و اجتماعی، با والدین، برادران و خواهران و معلمان هم مشکل دارند. ماهیت پایدار طرد اجتماعی به‌آسانی سبب انزوای اجتماعی می‌شود. درنتیجه کودکان و بزرگ‌سالان با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی، دوستان کمی دارند. اگرچه آن‌ها ناامید هستند، ولی می‌خواهند مورد دوست داشتن قرار گیرند. آن‌ها با جور شدن تلاش می‌کنند تا دوستانی پیدا کنند، ولی تلاش آن‌ها، شانس‌‌شان را برای تعامل با دیگران به حداقل می‌رساند و چرخه معیوبی را ایجاد می‌کند. به نظر می‌رسد بازی‌درمانی بتواند مشکلات رفتاری کودکان با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی را کاهش دهد و مهارت‌های اجتماعی آن‌ها را بهبود بخشد. بازی‌ یکی از روش‌های درمان کودکان با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی است، چراکه این کودکان با مشکلاتی در رفتار و مهارت‌های اجتماعی مواجه هستند. پژوهش حاضر به‌ منظور بررسی اثربخشی بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری بر مشکلات رفتاری و مهارت‌های اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی در شهرستان آران و بیدگل انجام شد. 
روش بررسی این پژوهش، یک مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و گروه شاهد بود. در این پژوهش 30 پسر 5 تا 6 ساله با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی شرکت داشتند که به روش نمونه‌گیری در دسترس از مراکز پیش‌دبستانی شهرستان آران و بیدگل انتخاب شده بودند. آزمودنی‌ها به دو گروه 15 نفری آزمایش و شاهد تقسیم شدند. گروه آزمایش، بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری را در 12 جلسه دریافت کردند، درحالی‌که به گروه شاهد این آموزش ارائه نشد. ابزارهای استفاده‌شده در این پژوهش پرسش‌نامه مشکلات رفتاری راتر- فرم والدین (1975) و مقیاس درجه‌بندی مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت (1990) بود. والدین پرسش‌نامه مشکلات رفتاری راتر و معلمان مقیاس درجه‌بندی مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت را برای آزمودنی‌ها در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون تکمیل کردند. اطلاعات به‌دست‌آمده از پرسش‌نامه‌، قبل و بعد از مداخله با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و نسخه 23 نرم‌افزار SPSS تجزیه‌و‌تحلیل شد.
یافته‌ها در ابتدا مفروضه‌‌های طبیعی بودن و همگنی واریانس و کوواریانس متغیرها ارزیابی شد. آزمون کلموگروف اسمیرنوف حاکی از آن بود که همه متغیرها طبیعی هستند (P>0.05). آزمون باکس هم فرض همگنی واریانس و کوواریانس را تأیید کرد. بنابراین مفروضه‌های آزمون آماری تحلیل کوواریانس چندمتغیری برقرار است و می‌توان برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از این آزمون آماری استفاده کرد. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری اثر معناداری بر مشکلات رفتاری و مهارت‌های اجتماعی کودکان با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی داشت (P<0.0001). همچنین نتایج بیانگر اثر معنادار بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری بر همه خرده‌مقیاس‌های مشکلات رفتاری (پرخاشگری و بیش‌فعالی، اضطراب و افسردگی، ناسازگاری اجتماعی، رفتارهای ضداجتماعی، کمبود توجه) و مهارت اجتماعی (مشارکت، ابراز وجود، مهار خود) در این کودکان بود (P<0.0001). بر اساس مجذور اتا می‌توان عنوان کرد به‌ ترتیب 70، 51، 62، 66، 68 و 67 درصد از تغییرات هر یک از مؤلفه‌های پرخاشگری و بیش‌فعالی، اضطراب و افسردگی، ناسازگاری اجتماعی، رفتارهای ضداجتماعی، کمبود توجه و مشکلات رفتاری به علت اثر مشارکت آزمودنی‌ها در برنامه بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری است. همچنین با توجه به مجذور اتا می‌توان بیان کرد که به ترتیب 69، 58، 52 و 61 درصد از تغییرات هر یک از مؤلفه‌های مشارکت، ابراز وجود، مهار خود و مهارت‌های اجتماعی از شرکت کودکان پیش‌دبستانی با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی در برنامه بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری ناشی می‌شود.
نتیجه‌گیری بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری می‌تواند مشکلات رفتاری کودکان با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی را کاهش دهد و مهارت‌های اجتماعی آن‌ها را بهبود بخشد. بنابراین، برنامه‌ریزی به منظور استفاده از بازی‌‌درمانی برای کودکان با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی اهمیت ویژه‌ای دارد.
متن کامل [PDF 8489 kb]   (132 دریافت) |   |   متن کامل (HTML)  (64 مشاهده)  
نوع مطالعه: پژوهشی | موضوع مقاله: روانشناسی کودکان استثنایی
دریافت: ۱۳۹۶/۱۱/۲۰ | پذیرش: ۱۳۹۷/۲/۱۱ | انتشار: ۱۳۹۷/۴/۱

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه علمی پژوهشی توانبخشی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved | Archives of Rehabilitation

Designed & Developed by : Yektaweb