مهسا اقازمانی، مجمد رحیم شاهبداغی، الهام فقیه زاده،
دوره ۱۹، شماره ۱ - ( بهار ۱۳۹۷ )
چکیده
هدف لکنت رشدی، اختلالی گفتاری است. ویژگیهای این اختلال عبارتند از: تکرار، کشیدهگویی، گیر و آشفتگی در جریان روان گفتار. عوامل محیطی، حرکتی، ذهنی و شناختیزبانی در شروع و رشد لکنت نقش دارند. نظریههای مختلفی درباره علل ایجاد لکنت مطرح شده است. بر اساس یکی از این نظریهها، لکنت، اختلال در کنترل گفتاریحرکتی است. طبق فرضیه مهارتهای گفتاریحرکتی که در مطالعات به آن اشاره شده است، گفتار مانند دیگر مهارتهای حرکتی ظریف در نظر گرفته میشود و مهارتهای فرد از پایینترین سطح مهارت به بالاترین سطح مهارت میرسد. در این فرضیه، لکنت به علت محدودیت در مهارتهای گفتاریحرکتی بروز میکند و فرد مبتلا به لکنت در پایینترین نقطه مهارتهای گفتاریحرکتی طبیعی قرار دارد؛ در حالی که افراد روانگفتار در بالاترین سطح مهارت در زنجیره گفتار طبیعی قرار دارند. بنابراین، افراد دچار لکنت در یادگیری مهارتهای گفتاریحرکتی مشکل دارند و توانایی آنان برای بهرهبردن از تمرینات حرکتی در مقایسه با افراد روانگفتار محدود است. بسیاری از برنامههای درمانی لکنت الگوهای جدید گفتاری را آموزش میدهند و موفقیت در این برنامههای درمانی به یادگیری الگوهای جدید آموزش دادهشده بستگی دارد. بنابراین، اگر افراد دچار لکنت در یادگیری مهارتهای گفتاریحرکتی در مقایسه با افراد طبیعی محدودیت داشته باشند، در این برنامههای درمانی نیز موفقیت کمی خواهند داشت. هدف از این پژوهش بررسی یادگیری توالیهای حرکتی گفتار در بزرگسالان دچار لکنت است.
روش بررسی مطالعه حاضر از نوع توصیفیتحلیلی است. تعداد ۱۵ فرد دچار لکنت و ۱۵ فرد طبیعی که از نظر سن، جنسیت و تحصیلات با گروه هدف همتا شده بودند، در این مطالعه شرکت کردند. میانگین سن افراد دچار لکنت ۲۸/۷۳ و میانگین سن افراد طبیعی ۲۸/۴ بود. هیچیک از افراد شرکتکننده سابقه بیماریهای نورولوژیک و گفتاریحرکتی نداشت. در این مطالعه نمونهگیری به صورت در دسترس انجام شد. شدت لکنت افراد دچار لکنت با استفاده از مقیاس وینگیت تعیین شد که در محدوده متوسط قرار گرفت. از شرکتکنندگان خواسته شد در هر جلسه توالی ناکلمه هشتهجایی را ۳۰ بار تکرار کنند. سه جلسه با فاصله یک روز برگزار شد. تحلیل نمونههای ضبطشده با استفاده از نرمافزار PRAAT صورت گرفت. متغیرهای دقت، زمان واکنش و طول توالی بررسی شدند. تحلیل آماری دادهها نیز با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه ۲۳ انجام گرفت.
یافتهها طبق یافتههای بهدستآمده، متغیر دقت در افراد دچار لکنت طی سه روز از روز اول تا روز سوم بهبود یافت (P<۰/۰۵)، اما تفاوتی در این متغیر بین دو گروه دیده نشد (P>۰/۰۵). متغیر زمان واکنش نیز در افراد دچار لکنت از روز اول تا روز سوم بهبود یافت (P<۰/۰۵)، اما این تفاوت بین دو گروه وجود نداشت (P>۰/۰۵). متغیر طول توالی افراد دچار لکنت از روز اول تا روز سوم بهبود یافت (P<۰/۰۵) و تفاوت معناداری نیز بین میانگین طول توالی در دو گروه دیده شد (۰/۰۵>P). در واقع، افراد دچار لکنت مدتزمان توالی بیشتر و کندتری در مقایسه با افراد طبیعی داشتند.
نتیجهگیری نتایج پژوهش حاضر نشان داد افراد دچار لکنت در متغیرهای دقت، زمان واکنش و طول توالی از روز اول تا سوم بهبود مییابند. همچنین، افراد دچار لکنت، تعداد خطای بیشتر (دقت کمتر) را طی سه روز تمرین در مقایسه با افراد طبیعی نشان میدهند؛ البته این تفاوت بین دو گروه معنادار نبود. در متغیر زمان واکنش نیز همین نتایج به دست آمد. یافتههای پژوهش حاضر نشان داد افراد دچار لکنت، طول توالی بیشتر و کندتری نسبت به افراد طبیعی داشتند. طبق برخی مطالعات، علت این موضوع شاید این باشد که افراد دچار لکنت از استراتژی کنترلی استفاده میکنند تا تعداد خطاها کمتر شود؛ هرچند بسیاری از مطالعات این موضوع را ناشی از یادگیری حرکتی میدانند. بر اساس فرضیه مهارتهای گفتاریحرکتی میتوان نتیجه گرفت که افراد دچار لکنت در یادگیری مهارتهای گفتاریحرکتی محدودیت دارند. یافتههای این مطالعه میتواند برای برنامههای درمانی لکنت، کاربرد بالینی داشته باشد.