دوره 27، شماره 2 - ( تابستان- در حال انتشار 1405 )
دوره، شماره، فصل و سال، شماره مسلسل |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hassanati F, Qoreishi Z, Golmohammadi A, Golmohammadi G. Five Decades of Pediatric Speech-Language Pathology Research in Iran: Trends, Thematic Areas, and Research Gaps. jrehab 2026; 27 (2)
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3702-fa.html
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3702-fa.html
حسناتی فاطمه، قریشی زهرا سادات، اشتری عطیه، گل محمدی گلنوش. پنج دهه پژوهش در گفتاردرمانی کودکان در ایران: روندها، حوزههای موضوعی و خلاءهای پژوهشی. مجله توانبخشی. 1405; 27 (2)
URL: http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/article-1-3702-fa.html
فاطمه حسناتی1 
، زهرا سادات قریشی2 ، عطیه اشتری1 ، گلنوش گل محمدی*3
، زهرا سادات قریشی2 ، عطیه اشتری1 ، گلنوش گل محمدی*3
1- گروه گفتاردرمانی، مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
2- گروه گفتاردرمانی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
3- مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی-عضلانی، پژوهشکده علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ،golmohamadi.golnoosh8@gmail.com
2- گروه گفتاردرمانی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران
3- مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی-عضلانی، پژوهشکده علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران ،
چکیده: (14 مشاهده)
هدف: پژوهش در حوزهی گفتاردرمانی در ایران از زمان تأسیس این رشته در سال ۱۳۵۲ رشد چشمگیری داشته است؛ با این حال، تاکنون ارزیابی جامع و نظام مندی از دستاوردهای پژوهشی اعضای هیئتعلمی و میزان نمایهسازی بینالمللی آنها انجام نشده است. مطالعه حاضر با هدف پر کردن این خلأ، پنج دهه از مقالات نمایهشده در حوزه گفتاردرمانی کودکان را که توسط اعضای هیئتعلمی ایرانی منتشر شدهاند، بررسی کرده و تصویری از روندهای پژوهشی، الگوهای انتشار بینالمللی و اولویتهای موضوعی ارائه میدهد.
مواد و روشها: این پژوهش یک مطالعهی توصیفی ـ گذشتهنگر است که با استفاده از پرتال علمسنجی وزارت بهداشت ایران انجام شد. کلیهی مقالات نمایهشده و دارای داوری همتا مرتبط با گفتاردرمانی کودکان که توسط اعضای هیئت علمی گفتاردرمانی دانشگاههای علوم پزشکی ایران بین سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۳ منتشر شده بودند، استخراج شدند. پس از غربالگری نظاممند ۳۹۸ مقاله، ۳۸۰ مقاله واجد شرایط بر اساس هفت شاخص اصلی تحلیل شدند.
یافتهها: تولید علمی در این حوزه روندی افزایشی نشان داد و بیشترین میزان انتشار در سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ مشاهده شد (%30/3 از کل مقالات). حوزهی درک و بیان زبان بیشترین سهم را داشت (%40/3) و پس از آن تولید صداهای گفتاری (%16/3)، معناشناسی (%11/6)، واجشناسی (%10/8)، و اختلالات تغذیه و بلع (%8/4) قرار گرفتند. از نظر جمعیت هدف، مطالعات مربوط به کودکان با رشد طبیعی ( %30/8) و کودکان دارای افت شنوایی (%21/1) بیشترین فراوانی را داشتند. رویکرد غالب پژوهشها، توصیف ویژگی اختلالات (%38/7) بود، در حالی که سهم پژوهشهای مداخلهای (%17/6)، همهگیرشناسی (%2/4) و غربالگری (%3) محدود بود. در مجموع، %93/92 از مقالات در پایگاههای بینالمللی نمایه شدهاند که اسکوپوس با %75/8 بیشترین پوشش را داشت.
نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد اعضای هیئتعلمی ایرانی در رشته گفتاردرمانی، ضمن توجه به اولویتهای بومی، توانستهاند استانداردهای انتشار بینالمللی را رعایت کرده و به رشد قابلتوجهی در توسعه دانش این حوزه دست یابند. پژوهش گفتاردرمانی کودکان در ایران اکنون به مرحلهای از بلوغ علمی رسیده است که پایههای آن عمدتاً بر مطالعات رشد زبان و آسیبهای شنوایی استوار است. با این حال، خلأهای مهمی در زمینه پژوهشهای مداخلهای، مطالعات همهگیرشناسی، غربالگری و نیز بررسی برخی جمعیتهای بالینی مانند کودکان با نقص توجه-بیشفعالی، اختلالات صدا و ناتوانیهای یادگیری مشاهده میشود. این تحلیل میتواند به عنوان نقشهراهی برای اولویتبندی پژوهشهای آینده و تدوین سیاستهای علمی در حوزه گفتاردرمانی کودکان در ایران مورد استفاده قرار گیرد.
مواد و روشها: این پژوهش یک مطالعهی توصیفی ـ گذشتهنگر است که با استفاده از پرتال علمسنجی وزارت بهداشت ایران انجام شد. کلیهی مقالات نمایهشده و دارای داوری همتا مرتبط با گفتاردرمانی کودکان که توسط اعضای هیئت علمی گفتاردرمانی دانشگاههای علوم پزشکی ایران بین سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۳ منتشر شده بودند، استخراج شدند. پس از غربالگری نظاممند ۳۹۸ مقاله، ۳۸۰ مقاله واجد شرایط بر اساس هفت شاخص اصلی تحلیل شدند.
یافتهها: تولید علمی در این حوزه روندی افزایشی نشان داد و بیشترین میزان انتشار در سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ مشاهده شد (%30/3 از کل مقالات). حوزهی درک و بیان زبان بیشترین سهم را داشت (%40/3) و پس از آن تولید صداهای گفتاری (%16/3)، معناشناسی (%11/6)، واجشناسی (%10/8)، و اختلالات تغذیه و بلع (%8/4) قرار گرفتند. از نظر جمعیت هدف، مطالعات مربوط به کودکان با رشد طبیعی ( %30/8) و کودکان دارای افت شنوایی (%21/1) بیشترین فراوانی را داشتند. رویکرد غالب پژوهشها، توصیف ویژگی اختلالات (%38/7) بود، در حالی که سهم پژوهشهای مداخلهای (%17/6)، همهگیرشناسی (%2/4) و غربالگری (%3) محدود بود. در مجموع، %93/92 از مقالات در پایگاههای بینالمللی نمایه شدهاند که اسکوپوس با %75/8 بیشترین پوشش را داشت.
نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد اعضای هیئتعلمی ایرانی در رشته گفتاردرمانی، ضمن توجه به اولویتهای بومی، توانستهاند استانداردهای انتشار بینالمللی را رعایت کرده و به رشد قابلتوجهی در توسعه دانش این حوزه دست یابند. پژوهش گفتاردرمانی کودکان در ایران اکنون به مرحلهای از بلوغ علمی رسیده است که پایههای آن عمدتاً بر مطالعات رشد زبان و آسیبهای شنوایی استوار است. با این حال، خلأهای مهمی در زمینه پژوهشهای مداخلهای، مطالعات همهگیرشناسی، غربالگری و نیز بررسی برخی جمعیتهای بالینی مانند کودکان با نقص توجه-بیشفعالی، اختلالات صدا و ناتوانیهای یادگیری مشاهده میشود. این تحلیل میتواند به عنوان نقشهراهی برای اولویتبندی پژوهشهای آینده و تدوین سیاستهای علمی در حوزه گفتاردرمانی کودکان در ایران مورد استفاده قرار گیرد.
واژههای کلیدی: گفتاردرمانی، آسیبشناسی گفتار و زبان، کودکان، ایران، روندهای پژوهش، اختلالات ارتباطی
نوع مطالعه: پژوهشی |
موضوع مقاله:
گفتاردرمانی
دریافت: 1404/8/13 | پذیرش: 1405/2/12 | انتشار: 1405/4/21
دریافت: 1404/8/13 | پذیرش: 1405/2/12 | انتشار: 1405/4/21
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |