en پنج دهه پژوهش در گفتاردرمانی کودکان در ایران: روندها، حوزه‌های موضوعی و خلأ‌های پژوهشی گفتاردرمانی Speech & Language Pathology پژوهشی Original <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><strong>هدف </strong>پژوهش در حوزه‌ گفتاردرمانی در ایران از زمان تأسیس این رشته در سال ۱۳۵۲ رشد چشمگیری داشته است؛ بااین‌حال، تاکنون ارزیابی جامع و نظام‌مندی از دستاوردهای پژوهشی اعضای هیئت ‌علمی و میزان نمایه‌سازی بین‌المللی آن‌ها انجام نشده است. مطالعه حاضر با هدف پر کردن این خلأ، پنج دهه از مقالات نمایه‌شده در حوزه‌ گفتاردرمانی کودکان را که توسط اعضای هیئت‌علمی ایرانی منتشر شده‌اند، بررسی کرده و تصویری از روندهای پژوهشی، الگوهای انتشار بین‌المللی و اولویت‌های موضوعی ارائه می‌دهد.<br> <strong>روش بررسی</strong> این پژوهش یک مطالعه‌ توصیفی‌گذشته‌نگر است که با استفاده از پرتال علم‌سنجی وزارت بهداشت ایران انجام شد. کلیه‌ مقالات نمایه‌شده و دارای داوری همتا مرتبط با گفتاردرمانی کودکان که توسط اعضای هیئت علمی گفتاردرمانی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران بین سال‌های ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۳ منتشر شده بودند، استخراج شدند. پس از غربالگری نظام‌مند ۳۹۸ مقاله، ۳۸۰ مقاله واجد شرایط بر اساس هفت شاخص اصلی تحلیل شدند.&nbsp;<br> <strong>یافته‌ها </strong>تولید علمی در این حوزه روندی افزایشی نشان داد و بیشترین میزان انتشار در سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ مشاهده شد (30/3 درصد از کل مقالات). حوزه‌ درک و بیان زبان بیشترین سهم را داشت (40/3 درصد) و پس از آن تولید صداهای گفتاری (16/3 درصد)، معناشناسی (11/6 درصد)، واج‌شناسی (10/8 درصد)، و اختلالات تغذیه و بلع (8/4 درصد) قرار گرفتند. ازنظر جمعیت هدف، مطالعات مربوط به کودکان با رشد طبیعی ( 30/8 درصد) و کودکان دارای افت شنوایی (21/1 درصد) بیشترین فراوانی را داشتند. رویکرد غالب پژوهش‌ها، توصیف ویژگی اختلالات (38/7 درصد) بود، درحالی‌که سهم پژوهش‌های مداخله‌ای (17/6 درصد)، همه‌گیرشناسی (2/4 درصد) و غربالگری (3 درصد) محدود بود. درمجموع، 93/92 درصد از مقالات در پایگاه‌های بین‌المللی نمایه شده‌اند که اسکوپوس با 75/8 درصد بیشترین پوشش را داشت.<br> <strong>نتیجه‌گیری </strong>یافته‌ها نشان می‌دهد اعضای هیئت‌علمی ایرانی در رشته گفتاردرمانی، ضمن توجه به اولویت‌های بومی، توانسته‌اند استانداردهای انتشار بین‌المللی را رعایت کرده و به رشد قابل‌توجهی در توسعه دانش این حوزه دست یابند. پژوهش در حوزه گفتاردرمانی کودکان در ایران اکنون به مرحله‌ای از بلوغ علمی رسیده است که پایه‌های آن عمدتاً بر مطالعات رشد زبان و آسیب‌های شنوایی استوار است. بااین‌حال، خلأهای مهمی در زمینه پژوهش‌های مداخله‌ای، مطالعات همه‌گیر‌شناسی، غربالگری و نیز بررسی برخی جمعیت‌های بالینی مانند کودکان با نقص توجه-بیش‌فعالی، اختلالات صدا و ناتوانی‌های یادگیری مشاهده می‌شود. این تحلیل می‌تواند به‌عنوان نقشه ‌راهی برای اولویت‌بندی پژوهش‌های آینده و تدوین سیاست‌های علمی در حوزه گفتاردرمانی کودکان در ایران مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></span></div> <p data-end="1224" data-start="633" style="text-align: justify;"><strong>Objective </strong>Research in speech-language pathology (SPL) in Iran has experienced remarkable growth since the establishment of the discipline in 1973. However, no comprehensive and systematic evaluation of the scientific productions of SPL faculty members in Iran and their international impact has been conducted so far. The present study aims to fill this gap by examining the indexed articles of Iranian faculty members in pediatric SPL, providing the research trends, indexing databases, and thematic areas.<br> <strong>Materials & Methods</strong> This is a descriptive-retrospective study. All indexed and peer-reviewed articles in pediatric SPL published by SPL faculty members at Iranian medical universities between 2007 and 2024 were extracted from the Scientometric Portal of the Iranian Ministry of Health and Medical Education. Following the systematic screening of 398 articles, 380 eligible articles were analyzed based on seven main indicators: annual publication trends, clinical domains and subdomains, research focus, target population, research design, and status of indexing in international databases.<br> <strong>Results </strong>The SPL research showed an increasing trend, with the highest rate observed between 2020 and 2022 (23.7% of all articles). Receptive/expressive language was the most popular domain (40.3%), followed by speech sound production (16.3%), semantics (11.6%), phonology (10.8%), and feeding/swallowing disorders (8.4%). Regarding target population, the studies on children with typical development (30.8%) and hearing impairment (21.1%) had the highest rate. The dominant research focus was disorder characteristics (38.7%), while the focus on intervention (17.6%), epidemiology (2.4%), and screening (3%) was limited. Overall, 93.92% of articles were indexed in international databases, with Scopus providing the highest coverage (75.8%).<br> <strong>Conclusion </strong>Iranian faculty members in SPL, while addressing local priorities, have maintained international publication standards and achieved significant growth in knowledge development in this field. Pediatric SPL research in Iran has reached a stage of scientific maturity primarily built on studies of language development and hearing disorders. However, significant gaps exist in interventional, epidemiological, screening studies, and investigation of certain clinical populations such as children with attention deficit/hyperactivity disorder, voice disorders, and learning disabilities. This study can be a roadmap for prioritizing future research and formulating scientific policies in the field of pediatric SPL in Iran.</p> گفتاردرمانی, آسیب‌شناسی گفتار و زبان, کودکان, ایران, روندهای پژوهش, اختلالات ارتباطی Speech therapy, Speech-language pathology (SPL), Children, Iran, Research trends, Communication disorders 262 285 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3565-1&slc_lang=en&sid=1 Fatemeh Hassanati فاطمه حسناتی fatemehhasanati64@gmail.com 0000-0001-5541-3134 No Department of Speech Therapy, Pediatric Neurorehabilitation Research Center, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه گفتاردرمانی، مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Zahra Sadat Ghoreishi زهرا سادات قریشی zahraqoreishi@yahoo.com 0000-0002-9254-3613 No Department of Speech Therapy, Faculty of Rehabilitation Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه گفتاردرمانی، دانشکده علوم توانبخشی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Atieh Ashtari عطیه اشتری atieh.ashtarislp@gmail.com 0000-0003-1190-4649 No Department of Speech Therapy, Pediatric Neurorehabilitation Research Center, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه گفتاردرمانی، مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Golnoosh Golmohammadi گلنوش گل محمدی golmohamadi.golnoosh8@gmail.com 0000-0002-5864-1949 Yes Neuromuscular Rehabilitation Research Center, Neuroscience Research Institute, Semnan University of Medical Sciences, Semnan, Iran. مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی-عضلانی، پژوهشکده علوم اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران.