fa اثربخشی نرم‌افزار تمرینات توان‌بخشی فال‌-‌پروف بر عملکرد حس لامسه سبک و ویبریشن در سالمندان مبتلا به پلی نوروپاتی دیابتی کاردرمانی Occupational Therapy پژوهشی Original <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><strong>هدف</strong> پلی‌نوروپاتی دیابتی(DPN) یکی از شایع‌ترین عوارض دیابت نوع۲ است که با کاهش حس لامسه سطحی و درک ارتعاش همراه بوده و به اختلال تعادل و افزایش خطر سقوط در سالمندان منجر می‌شود. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی یک نرم‌افزار تمرینی توان‌بخشی فال-پروف (پیشگیری از سقوط) بر بهبود عملکرد حسی در سالمندان مبتلا به DPN طراحی شد.<br> <strong>روش بررسی</strong> این مطالعه یک کارآزمایی بالینی یک‌سوکور بود که در سال 1404 در بیمارستان صدیقه طاهره اصفهان اجرا شد که در آن ۹۶ بیمار مبتلا به DPN (تأییدشده با پرسش‌نامه غربالگری نوروپاتی میشیگان) به‌صورت تصادفی‌سازی تطبیقی در سه گروه مداخله حضوری، مداخله مجازی (با استفاده از نرم‌افزار) و کنترل تقسیم شدند. گروه‌های مداخله، تمرینات فال-پروف را به‌مدت ۸ هفته (2 جلسه در هفته) به‌صورت حضوری یا مجازی انجام دادند، درحالی‌که گروه کنترل تنها مراقبت‌های متداول را دریافت کرد. عملکرد حسی (حس لامسه در نواحی متاتارس سوم، متاتارس پنجم و هالوس و حس ارتعاش در هالوس) در چهار زمان‌بندی (پیش از مداخله، پس از مداخله، ۲ ماه و ۳ ماه پس از مداخله) ارزیابی شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های ناپارامتریک فریدمن، ویلکاکسون و من-ویتنی تحلیل شدند.<br> <strong>یافته‌ها </strong>نتایج نشان داد هر دو گروه مداخله (حضوری و مجازی) بهبود معنی‌داری در تمام شاخص‌های حسی نشان دادند (0/05>P). بهبود در نواحی کلیدی متاتارس پنجم و هالوس که نقش محوری در تعادل و راه‌رفتن دارند، برجسته‌تر بود. در مقایسه با گروه کنترل، گروه مجازی بهبود بیشتری در حس لامسه متاتارس پنجم (1/80 واحد) و هالوس (1/22 واحد) و حس ارتعاش (0/36 واحد) نشان دادند. همچنین، اثرات مداخله در گروه مجازی تا ۳ ماه پس از پایان تمرینات پایدار ماند، درحالی‌که در گروه کنترل، کاهش معنی‌داری در عملکرد حسی مشاهده شد.<br> <strong>نتیجه‌گیری </strong>تمرینات فال-پروف، به‌ویژه در قالب یک نرم‌افزار توان‌بخشی تعاملی به بهبود معنی‌دار، هدفمند و پایدار حس لامسه و ارتعاش در سالمندان مبتلا به DPN منجر می‌شود. این یافته‌ها، پتانسیل بالای مداخلات دیجیتال‌محور را در بازتوانی حسی، کاهش خطر سقوط در جمعیت‌های پرخطر تأیید می‌کند و کاربرد بالینی آن را در برنامه‌های توان‌بخشی خانگی پشتیبانی می‌نماید.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><strong>Objective </strong>Diabetic polyneuropathy (DPN) is one of the most common complications of type 2 diabetes, characterized by diminished light touch and vibration perception, leading to impaired balance and increased fall risk among older adults. Despite its high prevalence, evidence on targeted sensory rehabilitation remains limited. This study aimed to evaluate the effectiveness of a Fall-Proof rehabilitation exercise software in improving sensory function in elderly patients with DPN.<br> <strong>Materials & Methods</strong> This study was a single-blind clinical trial conducted in 2025 at Sadeghieh Tahereh Hospital in Isfahan. A total of 96 patients diagnosed with diabetic peripheral neuropathy, confirmed using the michigan neuropathy screening instrument (MNSI), were randomly assigned via adaptive randomization into three groups: An in-person intervention group, a virtual intervention group (utilizing a dedicated software platform), and a control group. The intervention groups performed FallProof&trade; balance exercises for eight weeks (two sessions per week), either in person or virtually, whereas the control group received only standard care. Sensory function&mdash;including light touch sensation at the third and fifth metatarsal heads and the hallux, as well as vibratory sensation at the hallux&mdash;was assessed at four time points: pre-intervention, immediately post-intervention, and at 2- and 3-month follow-ups. Data were analyzed using non-parametric statistical tests, including the Friedman test, Wilcoxon signed-rank test, and Mann&ndash;Whitney U test, with significance set at P<0.05.<br> <strong>Results </strong>Both intervention groups showed significant improvements in all sensory indices (P<0.05), with the greatest gains observed at the 5th metatarsal and hallux. Compared with controls, the digital intervention group demonstrated superior improvements in light touch at the 5th metatarsal (+1.80 units), hallux (+1.22 units), and vibration perception (+0.36 units). Importantly, these sensory improvements persisted for up to 3 months in the digital group, whereas the control group experienced progressive decline.<br> <strong>Conclusion </strong>Fall-proof exercises, particularly when delivered through interactive rehabilitation software, produced significant, targeted, and sustained improvements in tactile and vibration perception in elderly patients with DPN. These findings underscore the potential of digital-based interventions in sensory rehabilitation and fall prevention, supporting their integration into home-based rehabilitation programs for high-risk populations.</span></span></span></div> نوروپاتی محیطی دیابتی, تمرینات فال-پروف, توان‌بخشی دیجیتال, حس لامسه, حس ارتعاش Diabetic peripheral neuropathy, Fall-proof exercises, Digital rehabilitation, Light touch sensation, Vibration perception 528 551 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3358-2&slc_lang=fa&sid=1 Sahar Sadeghi Sedeh سحر صادقی سده sm.sadeghi163@gmail.com 0000-0002-5914-4792 No Department of Occupational Therapy, Faculty of Rehabilitation Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Science, Tehran, Iran. گروه کاردرمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم توان‌بخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Saeid FatorehChy سعید فطوره چی saeidfatorehchy@yahoo.com 0000-0001-5219-8715 Yes Department of Occupational Therapy, Faculty of Rehabilitation Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Science, Tehran, Iran. گروه کاردرمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم توان‌بخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Nazila Akbarfahimi نازیلا اکبرفهیمی nazilafahimi@gmail.com 0000-0003-0522-2027 No Department of Occupational Therapy, Faculty of Rehabilitation Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Science, Tehran, Iran. گروه کاردرمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم توان‌بخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Seyed Ali Hosseini سیدعلی حسینی seyedalihossini@gmail.com 0000-0001-9126-3612 No Department of Occupational Therapy, Faculty of Rehabilitation Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Science, Tehran, Iran. گروه کاردرمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم توان‌بخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Hamid Dalvand حمید دالوند hamiddalvand@gmail.com 0000-0003-2725-5081 No Department of Occupational Therapy, Faculty of Rehabilitation, Tehran university of medical sciences, Tehran, Iran. گروه کاردرمانی، دانشکده توان‌بخشی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Enayat allah Bakhshi عنایت الله بخشی goligah@yahoo.com 0000-0001-8049-0190 No Department of Biostatics and Epidemiology, Faculty of Rehabilitation Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Science, Tehran, Iran. گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم توان‌بخشی و سالمت اجتماعی، تهران، ایران. Bahman Sadeghi Sedeh بهمن صادقی سده drbhs59176@gmail.com 0000-0002-1667-6879 No Department of Social Medicine, Faculty of Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran. گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران.