fa سنجش توانمندسازی معلولان جسمی (معلولان جسمی‌حرکتی، احشایی و حسی) در سال 1394 و عوامل مرتبط با آن (مطالعه مقطعی‌تحلیلی در استان کهگیلویه و بویراحمد) توانبخشی Rehabilitation پژوهشی Original <div style="text-align: justify;"><strong>هدف</strong> توانمندسازی فرایندی است که نتیجه نهایی آن خروج معلولان از چرخه فقر و رسیدن به خوداتکایی و خودکفایی و پیوستن به جریان اصلی زندگی است. هدف این تحقیق سنجش توانمندسازی (احساس معنی‌دار‌بودن، مؤثربودن، خودمختاری، خوداثربخشی و احساس امنیت) معلولان جسمی (جسمی‌حرکتی، احشایی و حسی) تحت پوشش سازمان بهزیستی استان کهگیلویه و بویراحمد در سال ۱۳۹۴ و عوامل مرتبط با آن بود.<br> <strong>روش بررسی</strong> روش انجام تحقیق به صورت پیمایشی از نوع مقطعی‌تحلیلی بوده که از پرسش‌نامه محقق‌ساخته با ۴ سؤال زمینه‌ای (میزان تحصیلات با مقیاس رتبه‌ای، جنسیت و نوع معلولیت با مقیاس اسمی و سن با مقیاس فاصله‌ای) و ۴۶ سؤال تخصصی (اعتماد اجتماعی، ۱۰ سؤال؛ مشارکت اجتماعی، ۹ سؤال؛ فعالیت‌های ورزشی، ۸ سؤال؛ رفتارهای ترحم‌آمیز، ۴ سؤال و توانمندسازی معلولان ۱۵ سؤال) با مقیاس رتبه‌ای و پنج‌طیفی لیکرت، به منظور گردآوری داده‌ها استفاده شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل تمام معلولان جسمی (جسمی‌حرکتی، احشایی و حسی) تحت پوشش سازمان بهزیستی استان کهگیلویه و بویراحمد (به تفکیک هر شهر) بود که بالغ بر ۱۰ هزار و ۱۸۹ نفر بودند و با استفاده از فرمول کوکران ۳۷۰ نفر از آن‌ها به عنوان نمونه انتخاب شدند. همچنین از نمونه‌گیری تصادفی نسبتی بین ۸ شهر استان کهگیلویه و بویراحمد استفاده شد؛ به این صورت که در مرحله اول، ۸ شهر انتخاب شدند. در مرحله دوم: معلولان جسمی هر شهر با کمک سازمان بهزیستی شهر مربوطه انتخاب شدند و در مرحله سوم این گروه از معلولان با روش تصادفی انتخاب شدند و در آخر به آن‌ها به طور مستقیم مراجعه شد. در این پژوهش روایی یا قابلیت اعتبار پرسش‌نامه از طریق روش اعتبار محتوایی و آن هم از نوع اعتبار صوری بود؛ یعنی با مراجعه به عقل سلیم و داوران متخصص و کتب و موضوعات مرتبط آزمون شد. به عبارتی پرسش‌نامه تهیه‌شده به استاد راهنما و ۱۰ نفر از صاحب‌نظران و استادان مختلف حوزه‌های روش‌شناسی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی تحویل داده شد و نظرات و دیدگاه‌های هر یک از آن‌ها درباره شاخص‌ها، معرف‌ها و گویه‌های تحقیق اخذ و پس از جمع‌بندی، پرسش‌نامه نهایی تدوین شد. به منظور سنجش پایایی پرسش‌نامه قبل از انجام نهایی تحقیق، ۴۰ پرسش‌نامه تکمیل شد و با استفاده از روش کرونباخ، مقدار آلفا برای متغیر توانمندسازی معلولان جسمی، <span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۸۴</span>؛ اعتماد اجتماعی؛ <span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۷۲</span>؛ مشارکت اجتماعی، <span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۷۷</span>؛ ورزش، <span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۸۵</span> و رفتارهای ترحم‌آمیز <span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۹۰</span> به دست آمد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نسخه ۲۱ نرم‌افزار SPSS صورت گرفت و از آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، چولگی و کشیدگی) و آمار استنباطی (آزمون‌های ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل واریانس، تی‌دو گروه مستقل، رگرسیون چندمتغیره و تحلیل مسیر) استفاده شد.<br> <strong>یافته‌ها</strong> نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان داد بین متغیرهای اعتماد اجتماعی (با سه بُعد اعتماد بین‌شخصی، اعتماد تعمیم‌یافته و اعتماد نهادی)، مشارکت اجتماعی (با دو بُعد مشارکت رسمی و غیررسمی)، فعالیت‌های ورزشی (با دو بُعد ارتقای سلامت جسمانی و روانی) با توانمندسازی معلولان جسمی رابطه معناداری وجود دارد (P<<span style="text-align: justify;">۰/۰۰۱</span>). اما بین متغیرهای سن (<span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۴۱۸</span>=P) و رفتارهای ترحم‌آمیز (<span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۳۹۵</span>=P) با توانمندسازی معلولان جسمی رابطه معناداری وجود ندارد. بر اساس نتایج آزمون تی بر حسب مشخصات جمعیت‌شناختی معلولان جسمی، نشان داده شد بین جنسیت و توانمندسازی معلولان جسمی تفاوت معناداری وجود ندارد (<span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۷۵۶</span>=P). بر اساس نتایج آزمون تحلیل واریانس بر حسب مشخصات جمعیت‌شناختی معلولان جسمی، نشان داده شد بین نوع معلولیت و توانمندسازی معلولان جسمی تفاوت معناداری وجود ندارد (<span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۱۷۴</span>=P)، اما بین سطح تحصیلات و توانمندسازی معلولان جسمی تفاوت معناداری وجود دارد <span style="text-align: justify;">(P<</span><span style="text-align: justify;">۰/۰۰۱</span><span style="text-align: justify;">)</span>. افراد با تحصیلات بیشتر، میانگین توانمندی بیشتری دارند. نتایج تحلیل آزمون رگرسیون نشان داد مهم‌ترین متغیرهای مؤثر در توانمندسازی معلولان جسمی شامل اعتماد نهادی (<span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۳۲۷</span>=&beta;)، اعتماد به محیط (<span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۱۳۳</span>=&beta;)، مشارکت غیررسمی (<span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۱۳۲</span>=&beta;) و میزان تحصیلات (<span style="text-align: justify;">۰</span>/<span style="text-align: justify;">۱۱۸</span>=&beta;) است و واریانس توانمندسازی معلولان جسمی حدود ۲۸ درصد، از متغیرهای مستقل معنادار موجود در مدل تأثیر پذیرفت. در بین سازه‌های کلی اثرگذار، مشارکت اجتماعی بیشترین تأثیر را بر توانمندسازی معلولان جسمی گذاشت و بعد از آن به ترتیب اعتماد اجتماعی، میزان تحصیلات و فعالیت‌های ورزشی قرار داشتند.<br> <strong>نتیجه‌گیری </strong>نتایج این پژوهش نشان داد چهار متغیر سن، جنسیت، نوع معلولیت و رفتارهای ترحم‌آمیز نتوانستند تغییرات توانمندسازی معلولان جسمی را تبیین کنند، اما چهار متغیر اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی، فعالیت‌های ورزشی و میزان تحصیلات توانستند تغییرات توانمندسازی معلولان جسمی را تبیین کنند و پیشنهاد می‌شود تحقیقات مربوط به توانمندسازی معلولان جسمی، در راستای شناخت بهتر عوامل و موانع توانمندسازی این معلولان، تداوم یابد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Objective</strong> Empowerment is a process that helps the physically-handicapped people to break the poverty loop, achieve self-reliance and self-sufficiency, and join the mainstream of life. This study aimed to investigate the empowerment (sense of meaningfulness, effectiveness, autonomy, self-efficacy and sense of security, and their related factors) of the physically-handicapped people (motor, visceral and sensory disabilities) under the support of Welfare Organization of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province in 2015.<br> <strong>Materials & Methods</strong> The research method was survey-based; a type of cross-sectional and analytical method. The data collection tool was a researcher-made questionnaire (including four demographic questions (level of education, gender, disability type, and age) and 46 research-specific questions (10 questions about social trust, 9 questions about social participation, 8 questions about sports activity, 4 questions about sympathy behaviors and 15 questions about empowerment of people with disabilities) with 5-point rating Likert-type scale. The statistical population comprised all the physically-handicapped people (motor, visceral, and sensory disabilities) who were under the support of Welfare Organization of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province, Iran. They comprised about 10189 people in each city. A total of 370 subjects were selected as a sample using Kokaran formula and then randomized sampling was used between eight cities of Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province. Therefore, in the first stage, 8 cities were selected. In the second stage, the physically-handicapped people of each city were selected with the help of the welfare organization of the city. In the third stage, a group of physically-handicapped people was randomly selected. In the final stage, they were visited personally. In this study, the validity of the questionnaire was tested through content validity, i.e. by referring to common sense, expert judges, books and related subjects. In other words, a completed questionnaire was delivered to counsellor professor and 10 experts and professors in the field of Methodology, Psychology, and Sociology. Then, their comments and views about indices, reagents and research subjects were taken and the final questionnaire was compiled. In order to assess the reliability of the questionnaire before its final completion, 40 questionnaires were prepared and its alpha values were found using Cronbach method as 0.84 for the empowerment of the people with disabilities, 0.72 for the social trust, 0.77 for the social participation, 0.85 for the sports activity, and 0.90 for the sympathy behaviors. The data analysis was done using descriptive statistics (frequency, percentage, mean, standard deviation, skewness and kurtosis) and inferential statistics (Pearson correlation coefficient tests, variance analysis, t test for two Independent samples, multivariate regression, and path analysis) in SPSS V. 21.<br> <strong>Results</strong> Results of the Pearson correlation coefficient analysis indicate a significant relationship between the social trust (with three dimensions of interpersonal trust, generalized trust and institutional trust), social participation (with two dimensions of formal and informal participation) and sports activities (with two dimensions of the promotion of physical and mental health) with the empowerment of the physically-handicapped people (P<0.001). There was no relationship between the variables of age (P=0.418) and sympathy behaviors (P=0.395) with the empowerment of the physically-handicapped people. According to the results of t test in terms of the demographic characteristics of the physically-handicapped people, there was no significant difference between gender and empowerment of the physically-handicapped people (P=0.756). Based on the results of the variance analysis test in terms of the demographic characteristics of the physically-handicapped people, there was no significant difference between the type of disability and empowerment of the physically handicapped people (P=0.174). However, there is a significant difference between the education level and empowerment of the physically handicapped people (P<0.001). People with disability, who were highly educated, had higher empowerment ability. The results of regression test analysis showed that the most important variables affecting the empowerment of the physically-handicapped people were institutional trust (&beta;=0.327), environmental trust (&beta;=0.133), informal participation (&beta;=0.132) and educational level (&beta;=0.118). In addition, the variance of the empowerment of the physically-handicapped people was affected by 28% than the significant independent variables existed in the model. Among the effective variables, social participation had the highest influence on the empowerment of the physically-handicapped people and then social trust, education level and sports activities in the descending order.<br> <strong>Conclusion</strong> The study results indicate that four variables of age, gender, type of disability and sympathy behaviors failed to explain the changes of the empowerment of the physically-handicapped people, but four variables of social trust, social participation, sports activities and educational level could explain the changes of the empowerment of the physically-handicapped people. It is recommended that research studies about the empowerment of the physically-handicapped people should be continued in order to better understand the facilitators and barriers to the empowerment of the physically handicapped.</div> توانمندسازی, معلولان جسمی, اعتماد اجتماعی, مشارکت اجتماعی, فعالیت‌های ورزشی, رفتارهای ترحم‌آمیز Empowerment, Physically-handicapped people, Social trust, Social participation, Sports activities, Sympathy behaviors 354 369 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2650-1&slc_lang=fa&sid=1 Vahid Dastyar وحید دستیار vdastyar95@gmail.com 0000-0001-8988-2668 Yes Department of Sociology, Faculty of Humanities, Dehaghan Branch, Islamic Azad University, Dehaghan, Isfahan, Iran. گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، اصفهان، ایران. Asghar Mohammadi اصغر محمدی asghar.mo.de@gmail.com 0000-0002-8419-6594 No Department of Sociology, Faculty of Humanities, Dehaghan Branch, Islamic Azad University, Dehaghan, Isfahan, Iran. گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، اصفهان، ایران.