fa عوارض چشمی دیررس گاز خردل در 500 نفر از مجروحین شیمیایی جنگ تحمیلی عمومى General پژوهشی Original <p style="text-align: justify"> <strong> هدف: </strong>با عنایت به کاربرد وسیع گازهای شیمیایی به خصوص گازخردل درجنگ تحمیلی عراق علیه ایران و عوارض ناشی ازآن<strong>، ا</strong>ین تحقیق به منظور بررسی میزان ضایعات چشمی دیررس در مجروحین شیمیایی جنگ تحمیلی انجام گرفت.</p> <p style="text-align: justify"> <strong> روش بررسی: </strong>این پژوهش به روش تحلیلی انجام شد. از بین مجروحین شیمیایی 13 استان کشور که به کمیسیون پزشکی تعیین درصد بنیاد معرفی شده بودند، نمونه‌ای به تعداد 500 نفر با معیارهای سن بین 55-35 سال، مدت زمان مصدومیت با گاز خردل بیش از 18 سال، عدم وجود عارضه چشمی غیر جنگی، صورت سانحه معتبر شیمیایی و مدرک درمانی همزمان با مصدومیت با گاز خردل مورد تأیید بنیاد، به صورت هدفمند انتخاب شدند. شدت ضایعات چشمی دیررس نمونه‌ها تعیین و ارتباط آنها با متغیر‌های دفعات مجروحیت، مدت زمان بستری، استفاده از داروهای چشمی، مصرف سیگار و استفاده از وسایل حفاظتی بررسی گردید. داده‌های حاصل با استفاده از ضریب همبستگی اسپیرمن و آزمون خی دو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.</p> <p style="text-align: justify"> <strong> یافته‌ها: </strong>فراوانی ضایعات چشمی خفیف %80، متوسط %2/13 و شدید %8/6 بود. %2/82% نفرات یکبار، %2/12 دوبار، %8/1 سه بار و %8/3 آنها بیش از سه بار مجروحیت داشته و رابطه معنی‌داری بین دفعات تماس با گاز خردل و شدت ضایعات چشمی وجود داشت (P<0/05) . مدت زمان بستری رابطه معنی‌داری (P<0/050) با شدت ضایعات چشمی نشان ‌داد. %8/89‌ از مجروحین شیمیایی سابقه مصرف داروی چشمی داشته و رابطه معنی‌داری بین شدت ضایعات چشمی و مصرف دارو وجود داشت (P>0/01) .</p> <p style="text-align: justify"> <strong> نتیجه‌گیری: </strong>عوارض چشمی دیررس در تمامی مجروحین شیمیایی با گاز خردل وجود داشته و نوع خفیف آن به مراتب فراوان تر از سایر درجات است. افزایش دفعات مجروحیت شیمیایی با گاز خردل موجب افزایش نیاز به داروهای چشمی، مدت زمان بستری بیشتر و شدت بیشتر ضایعات چشمی می‌گردد.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Objective:</strong> Considering the late complications of eye due to mustard gas in warfare patients, this study was performed to evaluate the late complications of eye.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Materials & Methods:</strong> In this descriptive study, 500 male patients (aged between 35 and 55), whose mustard gas injured period is more than 15 years were selected by non probability sampling. The patients were examined by an ophthalmologist. The complications were divided in 3 grades, mild, moderate and severe. The data were analyzed by x2 and spearman correlation coefficient.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Results:</strong> Out of 500 warfare patients, 48% aged 35-40, 82.2% once injured with mustard gas, 12.2% twice injured with mustard gas, 1.8% three times injured with mustard gas and 3.8% more then 3 times injured with mustard gas. The degrees of complications: 80% mild Eye Complications, 13.2% moderate Eye Complications and 6.8% sever Eye Complications. There were significant relationships between Eye Complications degrees with using the drugs, the times of injury and the times of hospitalization (P<0.05).</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Conclusion:</strong> Having reached the mentioned conclusions, it is recommended to perform more comprehensive study to evaluate the complications of the other parts: eye, lung, skin … as well.</p> گاز خردل, عوارض چشمی دیررس, مجروح جنگی, جراحت شیمیایی Mustard gas, Delayed ocular complications, Veterans, Chemical injury 67 74 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-193&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Ghasemi-Broumand محمد قاسمی‌برومند E-mail: m_ghabr_oph@yahoo.com Yes Faculty of Rehabilitation, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی، تهران، ایران. Zohreh Amiri زهره امیری No