fa مقایسه‌ تأثیر تحریکات حسی برسطح هوشیاری بیماران دچار اغما در دو زمان دیرهنگام و زودهنگام عمومى General پژوهشی Original <p style="text-align: justify"><strong>هدف:</strong> امروزه بر توانبخشی زودهنگام و صحیح بیماران دارای اختلال هوشیاری تأکید فراوان دارند، اما تحقیقات انجام شده در این زمینه حاکی از ارائه این مداخلات در زمان‌های متفاوت می‌باشد. لذا به منظور مقایسه میزان افزایش سطح هوشیاری متعاقب تحریکات حسی در دو زمان زودهنگام و دیرهنگام مطالعه حاضر انجام شد.</p> <p style="text-align: justify"><strong>روش بررسی:</strong> در یک مطالعه تجربی و مداخله‌ای و به طریق سنجش‌های مکرر، 21 مرد دچار اغما که GCS آنها در 3 روز اول پس از ضربه، 8 یا پایین‌تر بود، به صورت تصادفی به 3 گروه مقایسه، مداخله زودهنگام و مداخله دیرهنگام تخصیص یافتند. تمامی‌بیماران تا روز 25 پس از ضربه پیگیری شده و سطح هوشیاری آنان با دو معیارGCS و CRS-R به صورت یکروز درمیان ارزیابی شد. مداخله تحریک حسی یک هفته‌ای با تحریک 5 حس شنوایی، ‌بینایی، لامسه، حرکتی و بویایی در‌گروه زودهنگام از روز 7-5 پس از ضربه و در گروه دیرهنگام از روز 15 پس از ضربه ارائه شد. همچنین طی هفته انجام مداخله، روزانه قبل و بعد از دریافت مداخله سطح هوشیاری ارزیابی شد. داده‌‌های بدست آمده با استفاده از آزمونهای آماری تی زوجی، همبستگی پیرسون و اندازه‌گیریهای مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.</p> <p style="text-align: justify"><strong>یافته‌ها:</strong> تحلیل روند تغییرات سطح هوشیاری در طول 25 روز اول پس از ضربه حاکی از افزایش معنادار نمره دو معیار نامبرده در هر 3 گروه بود (P<0/001). مقایسه میزان تغییرات نمره GCS در 3 گروه توسط آزمون تعقیبی post hoc تفاوت معناداری بین 3 گروه نشان نداد (0/15=P). اما میزان تغییرات نمره CRS-R در دو گروه زودهنگام و دیرهنگام تفاوت معناداری را نشان داد(P<0/05).</p> <p style="text-align: justify"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> بیداری بیماران اغمایی در طول 25 روز اول پس از ضربه در هر 3 گروه بهبود خودبخودی دارد. همچنین یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که ارائه تحریکات حسی زودهنگام می‌تواند این روند بهبود خودبخودی را تسریع کند.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Objective:</strong> Disorder of consciousness is the common problem of severe traumatic brain injury. There is controversy about the effects of sensory stimulation on the level of consciousness in comatose patients. The aim of this study was to compare the effect of early (7th days post injury) and late (15th DPI) onset sensory stimulation on the level of consciousness of the comatose patients.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Materials & Methods:</strong> In this experimental and interventional study twenty – one patients with Glasgow Coma Scale (GCS) £ 8 at least be stable for 3 days post injury (DPI), Normal ICP in CT- scan, no sedation, no previous neurological disorder, aged 18-59 suffering from sever traumatic brain injury were selected and divided in to 3 groups. First group (early onset) was received intervention (tactile, acoustic, visual, R.O.M and smell as stimulation) from 7th DPI to 15th DPI. The second (late onset) was received the intervention as same as early group but from 15th DPI to 21th DPI. The last one (control group) had no intervention. Level of consciousness evaluated by GCS and CRS-R in all of them every other day during the first month after injury. Data were analyzed by use of paired T test, Pearsonian correlation and repeated measurement analysis.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Results:</strong> Repeated measurement analysis showed significant increase of GCS and CRS-R scores over the time (P<0.001). Significant changes were identified in CRS-R score between early and control group by post hoc test (P<0.05). Nevertheless, the increase of GCS score was different between groups, but this increase wasn’t statically significant (P=0/15).</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Conclusion:</strong> One week intervention of sensory stimulation on the 7-15 DPI can accelerate the trend of improvement in these patients. One thing many experts agree on is that starting rehabilitation early is of paramount importance to increase level of consciousness.</p> هوشیاری, تحریکات حسی, اغما, کما, کاردرمانی Sensory stimulation, Coma, Consciousness, Consciousness, Occuoational therapy 21 26 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-169&slc_lang=fa&sid=1 Somayyeh Kavousi-Pour سمیه کاوسی‌پور somaye37@yahoo.com Yes Department of Occupational Therapy, School of Rehabilitation, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran. گروه کاردرمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران. Mojtaba A'zimian مجتبی عظیمیان No Houshang Mirzaei هوشنگ میرزایی No Masoud Karimlou مسعود کریملو No Ehsan Sherafat-Kazemzadeh احسان شرافت‌کاظم‌زاده No