fa نقش تازه‌جویی و هیجان طلبی در سوء مصرف و وابستگی به مواد شبه‌افیونی عمومى General پژوهشی Original <p style="text-align: justify"><strong>هدف:</strong> از عوامل مؤثر در گرایش به سوء مصرف مواد، عوامل شخصیتی است. در این میان مؤلفه تازه‌جویی و هیجان‌طلبی (یکی از مؤلفه‌های مزاجی شخصیت) بطور بارزی با استعداد ابتلا به سوء مصرف مواد همراه است. هدف از پژوهش حاضر بررسی دقیق‌تر ارتباط بین سوء مصرف و وابستگی به مواد شبه افیونی با مؤلفه مزاجی تازه‌جویی می‌باشد.</p> <p style="text-align: justify"><strong>روش بررسی:</strong> این پژوهش به روش تحلیلی مورد – شاهدی برروی یکصد نفر از مراجعین به دو مرکز ترک اعتیاد در شهر تهران که بطور تصادفی انتخاب شده بودند انجام شد. گروه مورد برمبنای ملاکهای تشخیصی D‏SM–IV–TR به سوء مصرف یا وابستگی به مواد شبه افیونی مبتلا بودند. گروه شاهد نیز از بین آن دسته از همراهان مراجعین که مطابق همتاسازی با گروه مورد مشابهت داشتند و براساس ملاکهای فوق، سابقه هیچگونه سوء مصرف و یا وابستگی به مواد را نداشتند، بطور تصادفی انتخاب شدند. در مورد همه آزمودنیها به ترتیب پرسشنامه ویژگیهای دموگرافیک و مصاحبه نیمه ساختار یافته سوء مصرف یا وابستگی مواد برمبنای DSM–IV–TR و سپس پرسشنامه مقیاس محرک خواهی «هیجان‌طلبی» زاکرمن اجرا گردید.</p> <p style="text-align: justify"><strong>یافته‌ها:</strong> افراد مبتلا به سوء مصرف و وابستگی به مواد اپیوئیدی نسبت به گروه شاهد، میانگین نمرات تازه‌جویی یا هیجان‌طلبی بالاتری را نشان می‌دادند که این تفاوت معنی دار بود (P<0/05). بین سن شروع اولین سوء مصرف مواد و مؤلفه تازه‌جویی، همبستگی منفی و معنی‌دار وجود داشت (P<0/05). همچنین ارتباطی معنی دار بین سابقه سوء مصرف مواد به شکل تزریقی با میزان بالاتر مؤلفه تازه‌جویی مشاهده شد.</p> <p style="text-align: justify"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> با توجه به رابطه بین سوء مصرف مواد و مؤلفه مزاجی تازه‌جویی و نیز قابلیت سنجش این مؤلفه با یک آزمون روانشناختی معتبر و قابل اجرا، به راحتی می‌توان افراد پرخطر را در سنین نوجوانی مشخص کرده و اقدامات پیشگیری اولیه را بطور مؤثرتری به اجرا گذاشت.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Objective:</strong> Personality characteristics have an effective role in tendency toward substance abuse related disorders. Novelty seeking also has a specific role in vulnerability of substance abuse. The main aim of this study was the exact assessment of relationship between opioid abuse and / or dependence with in novelty seeking.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Materials & Methods:</strong> This analytical and cross-sectional study was done on 100 subjects who referred to two drug abuse therapeutic centers in Tehran, Iran. Research samples considered of persons with opioid abuse and dependence based on DSM IV–TR diagnostic criteria. Control group considered persons without any substance related disorders. First, all of the subjects fulfilled demographic questionnaires and were interviewed by Semi structured Interview for Substance Related Disorders based on DSM IV–TR, and then Sensation Seeking Scale (Zuckermann) Questionnaire.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Results:</strong> The mean score for novelty seeking in subjects with opioid abuse and dependence was higher than control group (15.31 against 9.89). Their diference was significant (P<0.05).There was a negative and significant relationship between the age of onset of substance abuse and novelty seeking (P<0/05). Also there was a significant relation between intravenous drug use and higher scores of novelty seeking.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify"><strong>Conclusion:</strong> Regarding the relationship between substances related disorders and novelty seeking component, respecting the measurability of a reliable and practical psychological test, one can easily screen higher-risk factors in adolescents and perform a quicker primary prevention measures among such groups.</p> سوء مصرف مواد, وابستگی به مواد, مواد شبه‌افیونی, مؤلفه مزاجی, تازه‌جویی, هیجان‌طلبی Substance abuse, Dependence, Opioids, Temperament, Novelty seeking 53 57 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-129&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Ali Reza Haj-Seyyed-Javadi سیدعلی‌رضا حاج‌سیدجوادی No Robabeh Mazinani ربابه مزینانی E-mail: robabe_mazinani@yahoo.com Yes Razi Hospital, University of Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. مرکز آموزشی درمانی روانپزشکی رازی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران. Farid Fadaei فربد فدایی No Behrouz Dolatshahi بهروز دولتشاهی No