1- مرکز تحقیقات توانبخشی اختلالات عصبی-عضلانی-اسکلتی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.
2- مرکز تحقیقات توانبخشی اختلالات عصبی-عضلانی-اسکلتی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. ، Ir.abdollahi@uswr.ac.ir
3- گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده سلامت اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران.
چکیده: (656 مشاهده)
هدف کمردرد مزمن یکی از شایعترین علل ناتوانی در بزرگسالان است و درمانهای رایج اغلب اثربخشی محدود و کوتاهمدت دارند. در سالهای اخیر، نوروفیدبک بهعنوان روشی مبتنی بر خودتنظیمی فعالیتهای مغزی و با هدف تعدیل پردازش درد و بهبود عملکرد بیماران مطرح شده است. هدف این مطالعه، بررسی جامع اثربخشی نوروفیدبک بر شدت درد، ناتوانی عملکردی و عوامل روانشناختی در بیماران مبتلا به کمردرد مزمن بود.
روش بررسی این پژوهش بهصورت مرور نظاممند و فراتحلیل انجام شد. جستوجوی نظاممند مقالات با استفاده از کلیدواژههای مرتبط با کمردرد مزمن و نوروفیدبک در پایگاههای وبآوساینس، پابمد، اسکوپوس، سیناهل، امبیس از سال ۲۰۰۰ تا فوریه ۲۰۲۵ انجام گرفت. از مجموع ۱۹۹۳ مقاله شناساییشده، پس از غربالگری و ارزیابی معیارهای ورود، 5 مطالعه (4 کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده و 1 مطالعه موردی) وارد تحلیل نهایی شدند. استخراج دادهها توسط دو پژوهشگر مستقل و تأیید نهایی توسط پژوهشگر سوم انجام شد. تحلیل آماری با مدل اثرات تصادفی (REML) صورت گرفت و کیفیت روششناختی مطالعات با مقیاس PEDro و کیفیت کلی مرور با ابزار AMSTAR2 ارزیابی شد. شاخص تفاوت میانگین استانداردشده (SMD) با فاصله اطمینان 95 درصد برای پیامد درد و آماره I² برای بررسی ناهمگنی محاسبه گردید.
یافتهها نتایج فراتحلیل نشان داد نوروفیدبک تأثیر معناداری بر شدت درد پس از مداخله ندارد؛ (P=0/83 ,CI 95%: 0/16, -0/39] 0/11=SMD) و ناهمگنی آماری بین مطالعات پایین بود ( I² =0%). اگرچه اغلب مطالعات بهبودهایی در ناتوانی عملکردی و شاخصهای روانشناختی گزارش کردند، بهدلیل ناهمگونی ابزارهای اندازهگیری، امکان انجام فراتحلیل برای این پیامدها فراهم نشد. کیفیت کلی شواهد در سطح متوسط ارزیابی شد و محدودیتهایی نظیر تنوع پروتکلهای درمانی، مدت مداخله و حجم نمونه وجود داشت.
نتیجهگیری درمجموع، علیرغم شواهد اولیه امیدوارکننده، این مرور نظاممند و فراتحلیل نتوانست شواهد قطعی در مورد اثربخشی نوروفیدبک بر درد در افراد مبتلا به کمردرد مزمن ارائه دهد. انجام مطالعات آینده با نمونههای بزرگتر، پیگیری طولانیمدت و پروتکلهای استاندارد و متمایز بین گروههای مداخله و کنترل ضروری به نظر میرسد.
نوع مطالعه:
مروری |
موضوع مقاله:
فیزیوتراپی