en رمزگشایی از پژوهش‌های فارسی حوزه توانبخشی نمایه شده در پایگاه (ISC) مدیریت توانبخشی Rehabilitation Management پژوهشی Original <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">هدف</span></b><span lang="FA">: هدف پژوهش حاضر، شناسایی روندهای تحول موضوعی و ترسیم ساختار مفهومی حوزه توانبخشی در ایران طی دوره ۱۳۷۹ تا ۱۴۰۳ است. در این راستا، سؤال اصلی پژوهش این است که حوزه توانبخشی در ایران طی این سال‌ها از چه روند تحولی در موضوعات پژوهشی برخوردار بوده و زیرحوزه‌های شکل‌دهنده ساختار مفهومی آن کدام‌اند؟</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش بررسی</span></b><span lang="FA">: در این پژوهش از روش تحلیل هم رخدادی واژگان و تحلیل شبکه استفاده شده است. جامعه پژوهش شامل 623 مدرک نمایه شده در پایگاه آی‌اس‌سی است. &nbsp;از روش های تحلیل خوشه‌ای در نرم افزار وس ویوئر و نمودار راهبردی &nbsp;در نرم افزار اکسل برای ترسیم ساختار مفهومی پژوهش‌ها و شناسایی زیرحوزه‌ها و روابط بین آن‌ها در این حوزه استفاده شده ‌است. </span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها</span></b><span lang="FA">: یافته&shy;های حاصل از تحلیل خوشه‌ای نشان‌دهنده ده خوشه:</span><span lang="AR-SA"> آموزش، ارزیابی و اخلاق حرفه‌ای در علوم توانبخشی (1)، توانبخشی روانی-قلبی و ورزشی در بیماری‌های مزمن (2)، تمرین‌درمانی و مدیریت درد در اختلالات اسکلتی-عضلانی و ناتوانی‌ها (3)، توانبخشی سالمندی، توانبخشی شغلی و فناوری‌های آموزشی (4)، توانبخشی کارکردهای اجرایی و اختلالات رشدی (5)، توانبخشی شناختی رایانه‌ای و عصب‌روان‌شناختی در اختلالات یادگیری (6)، کیفیت زندگی، سلامت روان و سیاست‌گذاری خدمات توانبخشی معلولین (7)، توانبخشی عصبی-حرکتی و تحریک مغزی (8)، سلامت روان و توانبخشی شناختی-شنوایی (9)، توانبخشی شناختی و دارویی در بیش‌فعالی</span> <span lang="AR-SA">(10) </span><span lang="FA">در این حوزه است.</span> <span lang="AR-SA">بیشترین تعداد خوشه‌ها در ربع سوم &nbsp;قرار گرفته‌اند. قرارگیری حجم زیادی از خوشه‌های ده‌گانه در ربع سوم نشان می‌دهد که طیف وسیعی از موضوعات توانبخشی در متون فارسی، از یکپارچگی روش‌شناختی و چارچوب نظری مستحکمی در داخل خود برخوردار نیستند و به صورت پراکنده یا گسسته از جریان اصلی توانبخشی شناختی پژوهش می‌شوند. </span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌گیری</span></b><span lang="FA">: این مطالعه زیر حوزه‌های مهم پژوهشی و روندهای نوظهو در حوزه توانبخشی پژوهش‌های فارسی در پایگاه آی‌اس‌سی را برجسته می‌کند و بینش‌های مهمی را برای پژوهش‌های آتی ارائه می‌دهد. نتایج این پژوهش می‌تواند دیدگاهی جامع از تغییرات علمی در حوزه توانبخشی ارائه می‌دهد و نیز، نشان می‌دهد که نقشه دانش توانبخشی در ایران از بلوغ و مرکزیت توانبخشی شناختی در برابر حوزه‌های نوظهور و زیربنایی حکایت دارد؛ امری که ضرورت ارتقای کیفی و توسعه متوازن سایر حوزه‌های جسمی، مدیریتی و فناوری‌های جدید درمانی را گوشزد می‌کند.</span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><b>Objective</b>: The objective of the present study is to identify thematic evolution trends and map the conceptual structure of the rehabilitation field in Iran from 2000 to 2024. In this regard, the central research question is: What thematic evolution trends has rehabilitation research in Iran undergone during these years, and what subfields shape its conceptual structure?<br> <b>Materials & Methods</b>: This study employed co-word analysis and network analysis methodologies. The research corpus comprised 623 documents indexed in the Islamic World Science Citation Center (ISC) database. Cluster analysis using VOSviewer software and strategic diagram plotting in Excel were utilized to map the conceptual structure of research and identify subfields and their interrelationships within this domain.<br> <b>Results</b>: Cluster analysis revealed ten distinct thematic clusters: (1) Education, evaluation, and professional ethics in rehabilitation sciences; (2) Psychocardiological and exercise rehabilitation in chronic dis eases; (3) Exercise therapy and pain management in musculoskeletal disorders and disabilities; (4) Geriatric rehabilitation, occupational rehabilitation, and educational technologies; (5) Rehabilitation of executive functions and developmental disorders; (6) Computerized cognitive and neuropsychological rehabilitation in learning disorders; (7) Quality of life, mental health, and disability rehabilitation policy; (8) Neuromotor rehabilitation and brain stimulation; (9) Mental health and cognitive-auditory rehabilitation; and (10) Cognitive and pharmacological rehabilitation in ADHD. The highest number of clusters were positioned in Quadrant 3. The concentration of a large portion of the ten clusters in Quadrant 3 indicates that a broad spectrum of rehabilitation topics in Persian literature lacks internal methodological integration and a solid theoretical framework, remaining scattered or isolated from the mainstream of cognitive rehabilitation.<br> <b>Conclusion</b>: This study highlights key research subfields and emerging trends within Persian rehabilitation literature in the ISC database, offering valuable insights for future research. The findings provide a comprehensive perspective on scientific shifts in rehabilitation and demonstrate that the knowledge map in Iran is characterized by the maturity and centrality of cognitive rehabilitation relative to foundational and emerging subdomains. This underscores the imperative for qualitative enhancement and balanced development across physical, managerial, and novel therapeutic technology domains.</span></span></span></div> توانبخشی, توانبخشی شناختی, تمرین درمانی, کیفیت زندگی, کشف دانش Rehabilitation, Cognitive Rehabilitation, Exercise Therapy, Quality of Life, Knowledge Discovery 0 0 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4237-1&slc_lang=en&sid=1 Saleh Rahimi صالح رحیمی s.rahimi@razi.ac.ir Yes Department of Knowledge and Information Science, Razi University, Kermanshah, Iran. گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. Faramarz Soheili فرامرز سهیلی f_soheili@pnu.ac.ir No Department of Knowledge and Information Science, Payame Noor University, Tehran, Iran. گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.