Archives of Rehabilitation

en مداخلات حمایتی-تکاملی برای نوزادان نارس پس از ترخیص از بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان: مرور حوزه‌ای Developmental Supportive Interventions for Preterm Infants Following Discharge from the Neonatal Intensive Care Unit: A Scoping Review کاردرمانی Occupational Therapy مروری Systematic Review مقدمه: نوزادان نارس پس از ترخیص از بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU) در معرض خطر بالاتر تأخیرهای حرکتی، شناختی، رفتاری و مشکلات تنظیمی قرار دارند. اگرچه طی دو دهه اخیر برنامه‌های حمایتی–تکاملی متعددی برای ارتقای پیامدهای تکاملی این نوزادان طراحی شده‌اند، تنوع در مبانی نظری، اجزای مداخله، شیوه‌های اجرا و پیامدهای مورد ارزیابی، موجب پراکندگی شواهد و دشواری در تفسیر و کاربرد یافته‌ها شده است. ازاین‌رو، این مطالعه با هدف شناسایی، توصیف و طبقه‌بندی مداخلات حمایتی–تکاملی ارائه‌شده برای نوزادان نارس پس از ترخیص از NICU انجام شد. روش بررسی: این مطالعه به روش مرور حوزه‌ای (Scoping Review) و بر اساس چارچوب Arksey و O’Malley و راهنمای مؤسسه Joanna Briggs انجام شد. جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar برای مطالعات منتشرشده از سال 2000 تا آگوست 2024 صورت گرفت. مطالعات مداخله‌ای مرتبط با نوزادان نارس که مداخله آن‌ها پس از ترخیص آغاز شده یا از دوران بستری در NICU شروع و پس از ترخیص ادامه یافته بود، وارد مطالعه شدند. داده‌ها در زمینه ویژگی‌های مداخله، مبانی نظری، نحوه اجرا و پیامدهای مورد ارزیابی استخراج و به‌صورت توصیفی تحلیل شدند. یافته‌ها: پانزده مطالعه واجد معیارهای ورود بودند. مداخلات شناسایی‌شده در چهار حیطه اصلی طبقه‌بندی شدند: مداخلات حرکتی (6 مطالعه)، مداخلات حسی (2 مطالعه)، مداخلات رفتاری (4 مطالعه) و برنامه‌های خانواده‌محور مبتنی بر توانمندسازی والدین (3 مطالعه). مداخلات حرکتی عمدتاً بر بهبود پیامدهای حرکتی و شناختی، مداخلات حسی بر تنظیم تجربه‌های حسی و تقویت تعامل والد–نوزاد، مداخلات رفتاری بر حمایت از خودتنظیمی و هم‌تنظیمی نوزاد از طریق مراقبت پاسخگو، و برنامه‌های خانواده‌محور بر کاهش استرس والدین و ارتقای شایستگی مراقبتی آنان متمرکز بودند. با وجود گزارش پیامدهای مطلوب در بسیاری از مطالعات، ناهمگونی قابل‌توجهی در مبانی نظری، اجزای مداخله، مدت و شدت اجرا، میزان مشارکت والدین و پیامدهای ارزیابی‌شده مشاهده شد. نتیجه‌گیری: ترخیص از NICU پایان مداخلات تکاملی نیست، بلکه آغاز فاز بحرانی انتقال به خانه است. برای اثربخشی مراقبت‌ها، درمانگران باید از رویکردهای پراکنده عبور کرده و با اتخاذ یک دستورالعمل گام‌به‌گام و ایفای نقش «مربی»، والدین را توانمند سازند. همچنین، توسعه یک برنامه بومی و یکپارچه شامل بسته‌های آموزش ترخیص، بهره‌گیری از توانبخشی از راه دور و پروتکل‌های ترکیبیِ منطبق با فرهنگ خانواده، جهت تداوم پایدار مراقبت‌ها در محیط خانه ضروری است. <div style="text-align: justify;">Preterm infants continue to face an elevated risk of adverse neurodevelopmental outcomes after discharge from the neonatal intensive care unit (NICU), including impairments in motor skills, cognition, behavior, and self-regulation. Over the past two decades, numerous developmental support programs have been introduced to enhance long-term outcomes in this vulnerable population. However, substantial heterogeneity in underlying theoretical frameworks, intervention content, delivery methods, intensity, timing, and outcome assessment tools has led to inconsistencies across studies. This variability has limited comparability between trials and complicated the translation of research findings into clinical practice. Accordingly, the present scoping review aimed to systematically map, characterize, and categorize developmental supportive interventions implemented after NICU discharge for preterm infants. Methods: A scoping review was conducted following the methodological framework proposed by Arksey and O’Malley and the recommendations of the Joanna Briggs Institute. A systematic search was performed in PubMed, Scopus, Web of Science, and Google Scholar for studies published between 2000 and August 2024. Studies were eligible if they evaluated interventions targeting preterm infants and their caregivers when the intervention was initiated after discharge from the NICU, or when it began during hospitalization and continued into the post‑discharge period. Information on key aspects of the interventions-including their core components, underlying theoretical basis, implementation characteristics, and reported outcomes-was systematically extracted and summarized using descriptive analysis. Results: Fifteen studies met the inclusion criteria. The identified interventions were classified into four major domains: motor interventions (n = 6), sensory interventions (n = 2), behavioral interventions (n = 4), and family-centered parent empowerment programs (n = 3). Motor-focused interventions mainly addressed improvements in motor development and, in some cases, cognitive functioning. Sensory-based approaches were designed to support sensory processing and regulation while also promoting more effective parent–infant interactions. Behavioral interventions emphasized strengthening infants’ self‑regulatory capacities and fostering co‑regulation through responsive caregiving practices. In contrast, family‑centered programs primarily sought to alleviate parental stress and enhance caregivers’ confidence and competence in providing care. Although favorable outcomes were reported in many studies, considerable heterogeneity was observed in theoretical foundations, intervention components, intervention duration and intensity, parental involvement, and outcome measures. Conclusion: Discharge from the NICU should not be viewed as the endpoint of developmental support but rather as the start of a critical transition to home-based care. To maximize the effectiveness of post‑discharge interventions, therapists need to move beyond isolated or fragmented strategies and instead follow structured, stepwise guidance while adopting a coaching role that strengthens parental capacity and involvement. In addition, the development of comprehensive and context‑specific programs is crucial. Such programs may integrate pre‑discharge educational packages, tele‑rehabilitation services, and culturally adapted, parent‑centered protocols to ensure continuity and sustainability of developmental care within the home environment.</div> نوزاد نارس, مراقبت تکاملی, مداخله زودهنگام, مراقبت خانواده‌محور, توانمندسازی والدین, مرور حوزه‌ای. Preterm infant, Developmental care, Early intervention, Family-centered care, Parent empowerment, Scoping review. 0 0 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1197-2&slc_lang=en&sid=1 hajar sabour eghbali mostafa khan هاجر صبور اقبلی مصطفی خان h.sabourot@gmail.com No Pediatric Neurorehabilitation Research Center , University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال ، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی،تهران، ایران Ali Hosseini سید علی حسینی alihosse@gmail.com Yes Occupational therapy department, Pediatric Neurorehabilitation Research Center, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه کاردرمانی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران nazila akbarfahimi نازیلا اکبرفهیمی Fahimi1970@yahoo.com No Occupational therapy department, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه کاردرمانی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران farin Soleimani فرین سلیمانی Soleimani_farin@yahoo.com No Pediatric Neurorehabilitation Research Center, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات توانبخشی اعصاب اطفال ، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران aida ravarian آیدا راوریان a.ravarian@gmail.com No Pediatric Neurorehabilitation Research Center University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات نوروتوانبخشی کودکان، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران