Archives of Rehabilitation

fa معنای زندگی در بیماران مبتلا به اسکلروز چندگانه؛ یک مطالعه مروری نظام مند Meaning in Life in Patients with Multiple Sclerosis: A Systematic Review مشاوره توانبخشی Rehabilitation Counseling مروری Systematic Review <div style="text-align: justify;">هدف: بیماری اسکلروز چندگانه (ام‌ اس) یک اختلال عصبی مزمن و پیشرونده است که به ‌دلیل ماهیت خاص خود، تأثیرات جسمی و روانی گوناگونی بر زندگی بیماران و خانواده‌های آنان بر جای گذاشته و میتواند تهدید معنای زندگی را در پی داشته باشد. با توجه به اهمیت معنای زندگی در سازگاری بیماران مبتلا به ام اس، هدف مطالعه حاضر ارائه یک نمای کلی از عوامل مؤثر بر معنای زندگی این بیماران و نیز تحلیل مداخلات روانشناختی انجام گرفته برای بهبود معنای زندگی بیماران مذکور بوده است. روش: این مطالعه از نوع مروری سیستماتیک است؛ در این مرور، مقالات منتشر شده به زبانهای انگلیسی و فارسی از سال 2000 تا 2025 مورد بررسی قرار گرفتند. جهت جستجو و بازیابی مقالات از پایگاههای Web of Science، Science Direct، PubMed، ProQuest، EBSCO و مگیران، نورمگز، پورتال جامع علوم انسانی و SID استفاده شده است. در مرحله اول جستجو 55 مقاله به دست آمد که پس از حذف موارد تکراری و نامربوط با هدف مطالعه و در نظر گرفتن ملاکهای ورود به مطالعه، 10 مقاله انتخاب شده است. نیمی از مطالعات انتخابی در ایران انجام گرفته است.  یافته ها: یافته‌های مرور حاضر در دو محور اصلی خلاصه شدند: 1) عوامل مؤثر بر معنای زندگی بیماران مبتلا به ام ‌اس شامل «معنویت و باورهای مذهبی»، «پذیرش فعالانه بیماری»، «حمایت اجتماعی و روابط بین‌فردی»، «مشارکت در فعالیت‌های معنادار»، «بهره‌گیری از حمایت متخصصان»، و «تلاش برای حفظ قدرت و زندگی با بدنی غیر قابل پیشبینی»؛ و 2) مداخلات روان‌شناختی مؤثر که شامل رویکرد وجودی–معنوی، درمان شناختی–رفتاری، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، امید درمانی و آموزش مثبت‌اندیشی بودند. نتایج نشان داد که این مداخلات به‌طور مؤثری موجب ارتقای معنای زندگی و بهبود شاخص‌های روان‌شناختی بیماران مبتلا به ام ‌اس شده‌اند. نتیجه گیری: مرور نظام‌مند حاضر نشان می‌دهد که معنای زندگی، مفهومی چندبعدی در تجربه بیماران مبتلا به ام اس است که از طریق منابع متفاوتی میتواند شکل گیرد و بهبود یابد. درک عمیق‌تر این معیارها و مفاهیم مؤثر بر معنای زندگی می‌تواند مورد توجه درمانگران و سیاستگذاران حوزه توانبخشی بیماران مبتلا به ام اس قرار گیرد و نیز مبنای طراحی مداخلات روان‌شناختی در جهت شکلدهی و بهبود معنای زندگی بیماران مذکور قرار گیرد. همچنین برایند یافتهها در رابطه با مداخلات انجام گرفته در جهت بهبود معنای زندگی بیماران مذکور مؤثر بودن آنها را می رساند اما با توجه به تمرکز این مداخلات در کشور ایران ضرورت انجام مطالعات در دیگر کشورها با فرهنگهای متفاوت احساس میشود.</div> <div style="text-align: justify;">Objective: Multiple sclerosis (MS) is a chronic, progressive neurological condition that, because of its nature, leads to various physical and psychological consequences for patients and their families and may threaten their sense of meaning in life. The present study aimed to provide an overview of the factors influencing the meaning in life in people living with multiple sclerosis and to analyze the psychological interventions implemented to improve their sense of meaning. Methods: This study is a systematic review. Articles published in English and Persian between 2000 and 2025 were retrieved from Web of Science, ScienceDirect, PubMed, ProQuest, EBSCO, and Persian databases including Magiran, Noormags, SID, and the Comprehensive Portal of Humanities. The initial search identified 55 articles; after removing duplicates and unrelated studies and based on the inclusion criteria, 10 articles were selected for final analysis. Half of the selected studies were conducted in Iran. Results: The findings of this review were consolidated into two overarching domains: (1) factors shaping the perceived meaning in life among individuals living with multiple sclerosis, including “spirituality and religious beliefs,” “active acceptance of the illness,” “social support and interpersonal relationships,” “engagement in meaningful activities,” “utilization of professional support,” and “efforts to maintain resilience while living with an unpredictable body”; and (2) effective psychological interventions, comprising existential–spiritual approach, cognitive-behavioral therapy, acceptance and commitment therapy, hope-based interventions, and positive psychology training. Overall, the evidence indicates that these interventions play a significant role in enhancing meaning in life and improving psychological outcomes among people with multiple sclerosis. Conclusion: This systematic review highlights that the concept of meaning in life encompasses multiple dimensions. within the lived experience of individuals with MS, shaped and enhanced through diverse resources. A deeper understanding of these factors and concepts can inform therapists and rehabilitation policymakers, providing a foundation for designing psychological interventions aimed at fostering and improving patients’ sense of meaning in life. Furthermore, although the reviewed interventions demonstrated effectiveness, most were conducted in Iran; thus, further research in other cultural contexts is recommended.</div> معنای زندگی, معناسازی, اسکلروز چندگانه, ام اس, مروری نظاممند Meaning in life, Meaning-making, Multiple sclerosis, MS, Systematic review 0 0 http://rehabilitationj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4133-1&slc_lang=fa&sid=1 Milad Qorbani-Vanajemi میلاد قربانی وناجمی Miladghorbani58@yahoo.com No Department of Counseling, Faculty of Behavioral Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه مشاوره، دانشکده علوم رفتاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Bahman Bahmani بهمن بهمنی bbahmani43@yahoo.com Yes Department of Counseling, Faculty of Behavioral Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه مشاوره، دانشکده علوم رفتاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Manouchehr Azkhosh منوچهر ازخوش Azkhosh34@yahoo.com No Department of Counseling, Faculty of Behavioral Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه مشاوره، دانشکده علوم رفتاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. Elaheh Hejazi الهه حجازی ehejazi@ut.ac.ir No Department of Educational Psychology and Counseling, Faculty of Psychology and Education, University of Tehran, Tehran, Iran. گروه روان شناسی تربیتی و مشاوره، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Mojtaba Azimian مجتبی عظیمیان mazimian@yahoo.com No Department of Clinical Sciences, Faculty of Rehabilitation Sciences, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه علوم بالینی، دانشکده علوم توانبخشی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.