دوره 19، شماره 2 - ( تابستان 1397 )                   دوره، شماره، فصل و سال، شماره مسلسل | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


1- گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2- گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. ، shasan@ut.ac.ir
3- گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4- گروه روانشناسی عمومی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده:   (353 مشاهده)
هدف درمان اتیسم به عنوان اختلال عصبی تحولی طولانی‌مدت موضوع بحث‌انگیزی است. به دلیل روند افزایش و نبود علت شناخته‌شده مشخص در این زمینه، درمان این اختلال پیچیده و مبهم رشدی، مسئله اساسی برای والدین این کودکان است. با توجه به نوع اختلال و مدت طولانی سیر آن، از روش‌های درمانی گوناگونی استفاده می‌شود. یکی از درمان‌هایی که جزء درمان‌های مقرون‌به‌صرفه و مؤثر است، طبیعت‌درمانی (اکوتراپی) است. با توجه به این مسئله بر آن شدیم که اثربخشی طبیعت‌درمانی خانواده‌محور را بر روی نشانگان کودکان با اختلال طیف اتیسم بررسی کنیم.
روش بررسی این مطالعه به صورت کاربردی و از نوع نیمه‌آزمایشی (پیش‌آزمون و پس‌آزمون) با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمام کودکان 3 تا 7 سال با اختلال طیف اتیسم می‌شد که به مراکز توانبخشی و درمانی شهر تهران مراجعه کرده بودند. حجم نمونه 14 نفر از کودکان با اختلال طیف اتیسم بود که با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش وکنترل جایگزین شدند. در هر گروه (آزمایش و کنترل) 7 کودک (6 پسر و 1 دختر) قرار گرفت. جلسات طبیعت‌درمانی در 10 جلسه به مدت 3 ماه در تابستان 1396 طی 3 ساعت (9 صبح تا 12 ظهر) در مدرسه طبیعت ساوان (واقع در پارک جنگلی چیتگر) به همراه حضور الزامی والدین (پدر و مادر و یا کمترین یک نفر از آن‌ها) برگزار شد. برای جمع‌آوری داده‌ها از فهرست ارزیابی درمانی اتیسم و برنامه طبیعت‌درمانی تدوین‌شده بر اساس چارچوب نظری و یافته‌های پژوهشی استفاده شد. فهرست ارزیابی درمانی اتیسم شامل چهار قسمت پیشرفت گفتار و زبان و ارتباطات، اجتماعی شدن،آگاهی حسی و شناختی، و وضعیت بهداشتی و جسمی و رفتاری است که سه مرتبه یعنی قبل از شروع جلسات، 10 روز بعد از آخرین جلسه آموزشی و سه ماه بعد از آخرین جلسه آموزشی به عنوان دوره پیگیری توسط خانواده‌ها تکمیل شد. متغیرهای بررسی‌شده در این پژوهش، برنامه طبیعت‌درمانی خانواده‌محور (متغیر مستقل) و نشانگان اختلال طیف اتیسم (متغیر وابسته) بود. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از روش‌های آماری توصیفی (میانگین، انحراف معیار،کمترین و بیشترین نمرات) و استنباطی (آزمون لون برای بررسی فرض برابری واریانس‌های خطا، آزمون کالموگروف اسمیرنف برای بررسی طبیعی بودن توزیع، و تحلیل کوواریانس برای بررسی اثر شرایط آزمایش بر متغیر وابسته نتایج آزمون اثرات بین‌گروهی) تجزیه‌وتحلیل شدند.
یافته‌ها میانگین نمره پس‌آزمون فهرست ارزیابی درمانی اتیسم درگروه آزمایشی 172.3 با انحراف استاندارد 5.11 به دست آمد که نسبت به میانگین پس‌آزمون گروه کنترل برابر با 1.151 با انحراف استاندارد 10.24 افزایش داشت. این افزایش به لحاظ آماری معنی‌دار به دست آمد و نشان داد که برنامه طبیعت‌درمانی باعث کاهش نشانگان در کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم می‌شود. همچنین میانگین نمرات پیگیری گروه آزمایش 173.91 با انحراف استاندارد 12.02 به دست آمد که نشان‌دهنده اثربخشی درمان بعد از 3 ماه است. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که مقدار F=21.91 و سطح معناداری 0.001 به دست آمد که با توجه به 0.05≥0.001، مقدارF محاسبه‌شده معنادار شد که بیانگر اثر شرایط آزمایش بر متغیر وابسته (کاهش نشانگان) است.
نتیجه‌گیری یافته‌های تحقیق نشان طبیعت‌درمانی (اکوتراپی) خانواده‌محور باعث کاهش نشانگان در کودکان با اختلال طیف اتیسم می‌شود .این کودکان مخصوصاً در زمینه مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی پیشرفت قابل ملاحظه‌ای را نشان دادند. بنابرانین می‌توان از این روش به دلیل تأثیر مثبت، ساده و در دسترس بودن، به عنوان روشی مکمل در کنار درمان‌های دیگر برای کاهش نشانگان کودکان با اختلال طیف اتیسم استفاده کرد.
متن کامل [PDF 5574 kb]   (237 دریافت) |   |   متن کامل (HTML)  (138 مشاهده)  
نوع مطالعه: كاربردی | موضوع مقاله: روانشناسی کودکان استثنایی
دریافت: ۱۳۹۶/۷/۱۶ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۲/۲۰ | انتشار: ۱۳۹۷/۴/۱